Water is redding voor het Easterskar

ROTSTERGAAST

Het Easterskar lijdt onder de droogte. Het veen droogt langzaam uit. Een paar weken geleden lagen de vissen nog te spartelen op het droge. Het waterpeil in het natuurgebied is schrikbarend hard gedaald.

Het natuurgebied tussen Sintjohannesga en Rotstergaast krijgt daarom een nieuwe ecologische verbindingszone van twee kilometer lang om water vanaf de Tjonger in te laten. Dit moet het veen in het Easterskar beschermen en voorzien van voldoende water. De verbindingszone is bovendien bedoeld om kritische fauna zoals reptielen, zoogdieren en vlinders te laten uitwisselen tussen verschillende natuurterreinen. In dit geval het Easterskar en de Brandemeer, ten zuiden gelegen van de Tjonger. Met de aanleg van de zone kan Wetterskip Fryslân een gemaal uitsparen die nu nog wordt gebruikt om water op te pompen.

Samenwerking

It Fryske Gea, Wetterskip Fryslân en Provincie Fryslân werken daarom samen om de zogenoemde ecologische verbindingszone tot stand te brengen. In september gaat de eerste schop de grond in. Eind dit jaar moet het klaar zijn. Aannemer De Samenwerking uit Elsloo voert het werk uit.

Goede biotoop

Ane Zijlstra van It Fryske Gea heeft meegewerkt aan de plannen. ,,We hebben ons afgevraagd: wat hoort er van oudsher in het gebied thuis? Daar proberen we nu het goede biotoop weer voor aan te leggen. Daarbij zorgen we voor variatie in het gebied door het aanleggen van kruidenrijk grasland, petgaten, zandruggen en natuurlijk een watergang of slenk.’’

Woeste grond

Rond 1900 bestond Nederland grotendeels uit woeste grond. De natuur kon zijn gang gaan en kende veel variatie in plant- en diersoorten. Met de opkomst van de industrialisatie en de ontginning van de landbouw is van de woeste grond, landbouwgrond gemaakt. De stukjes natuur die overbleven werden geïsoleerd. Mede door intensivering van de landbouw en milieu belasting van industrie en verkeer is zestig procent van de insecten daardoor verdwenen.

Om weer diversiteit in het gebied te krijgen, zijn tien jaar geleden de eerste plannen gevormd voor de verbindingszone van Rotstergaast naar Sintjohannesga. Totdat de toenmalige staatssecretaris van Landbouw Henk Bleker besloot dat de zones niet nodig waren. De geldkraan werd dichtgedraaid. Lang lag het project stil. Nu is een deel van deze blokkade weer terug gedraaid, waaronder deze verbindingszone.

Waarde van natuur

De aanleg van de 40 hectare natuur moet 360.000 euro kosten. ,,Maar wat is de waarde van natuur?’’, zegt Zijlstra. ,,Dat is niet in geld uit te drukken. De waarde van landbouwgrond wel: 50.000 euro voor een hectare. De economische waarde van een natuurgebied is een heel ander verhaal. De ecologische waarde is moeilijk in euro’s te bepalen.

Voor de realisatie van de verbindingszone naar het Easterskar is één boerderij uitgekocht. Met anderen is land geruild. Minder geschikte landbouwgrond krijgt daarmee een natuurfunctie. De strook van It Fryske Gea heeft een hoger waterpeil dan de naastgelegen landbouwpercelen. ,,De flora en fauna in het Easterskar is gebaseerd op hoge waterstanden. Het waterpeil zakt nu te veel, omdat het water van de aangrenzende landbouwpercelen veel lager staat. Hierdoor ontstaat een drainage effect. Dat is de hele problematiek van de veenweidevisie.’’

De watervoerende slenk maakt een slinger door het gebied en komt uit op de Nieuwe Maatsschutting, een bestaande waterlossing van het wetterskip. Hier vind een peilscheiding plaats, het water van de landbouw gaat daarbij onderlangs door een grote duiker. Het water van de verbindingszone gaat boven langs.

Nieuwe flora en fauna

Petgaten (ondiepe watergaten) van 1.10 meter diep moeten ervoor zorgen dat waterplanten zich gaan vestigen zoals krabbenscheer, fonteinkruiden, lisdodde en riet. De petgaten zijn verdeeld over het hele gebied. Dat zorgt voor een gebiedseigen vegetatie met als doelsoorten libellen, watervogels, otter, ringslang en de grote vuurvlinder. Om het hele gebied komt een kade. Deze wordt aangelegd om de drooglegging te garanderen en om het gebied goed te kunnen beheren. Zo krijgen de boeren geen natte voeten. De grond uit de petgaten wordt gebruikt voor ophoging in het gebied om uiteindelijk kruidenrijk grasland te realiseren. Over de kade komt een kuierpaad, dat begint aan de Schoterweg en aansluit op de bestaande wandelpaden van het Easterskar. Het zuidelijke deel tussen de Tjonger en de Schoterweg is niet toegankelijk voor publiek. De oude archeologische zandrug wordt ontzien in de plannen.

Verandering in landschap

De omgeving merkt verder weinig van de effecten van de natuur- of verbindingszone. ,,Het waterpeil van de Tjonger daalt niet. Dat heeft zoveel capaciteit, dat merk je niet. Het landschap ter plekke zal echter wel een fikse verandering ondergaan met de aanleg van de zone.’’


Auteur

Brenda van Olphen