Recensie | Achttien Rembrandts in het Mauritshuis?

JOURE - Sedert 1822 is het voormalige woonhuis van graaf Johan Maurits van Nassau-Siegen, daterend uit de 17e eeuw, in gebruik als museum. Onder vele prominenten waaronder stadhouder Willem V, koning Willem I, en vele museumdirecteuren van naam werd een gigantische kunstcollectie aangelegd.

Aldus ontstond één van de belangrijkste collecties Rembrandt-schilderijen ter wereld. Echter, met het verstrijken der jaren nam de twijfel toe of elke vermeende Rembrandt wel “een echte Rembrandt” was. In het kader van het ’Rembrandtjaar 2019’ koos het Mauritshuis ervoor een tentoonstelling op te zetten genaamd ‘Rembrandt en het Mauritshuis’. Tot en met 15 september 2019 kunnen bezoekers terecht bij deze tentoonstelling, waarbij een ontdekkingsreis gemaakt kan worden langs achttien vermeende schilderijen van Nederlands beroemdste schilder. Enige schilderijen, hoe knap ook van makelij, vallen nu af “als Rembrandt”…

Charlotte Rulkens: ‘Rembrandt en het Mauritshuis’

Mauritshuis Den Haag. Waanders Uitgevers Zwolle. ISBN 978 94 6262 213 5.

Ter ondersteuning en herinnering aan de tentoonstelling kwam er van de hand van Charlotte Rulkens, Junior Curator van het Mauritshuis, een interessante catalogus uit waarin iedere vermeende Rembrandt nauwkeurig onder de loep genomen wordt, qua historie en qua “echtheid”.

In de inleiding ‘Door vorsten verzameld’ komen we in een overzicht tegen hoe er ooit verzameld werd, wie de vorst terzijde stonden, en welke bedragen er zoal uitgegeven werden. Zo verwierf de toekomstige stadhouder Willem V zijn eerste schilderij toen hij nog maar twaalf jaar oud was. Toen hij zeventien jaar oud was kocht hij het bijzondere schilderij “Apelles schildert Campaspe’ van Willem van Haecht uit het bezit van de koning van Polen. Het schilderij dat deel uitmaakt van de collectie van het Mauritshuis toont een grote ruimte, een zaal, met daarop tientallen schilderijen. Het zou de voorbode worden van de latere verzamelactiviteit van Willem V.

Vervolgens voert Rulkens tal van schilderijen aan, die ze beschrijft. Zo ontmoeten we de beroemde ‘Anatomische les van dr. Nicolaes Tulp‘, die ook prominent voorop de catalogus staat. We zien arts Nicolaes Tulp, die zeven gildebroeders onderricht geeft in de Waag, in de volksmond “de Snijburgh” genoemd. De dode man op wie sectie werd verricht zou een crimineel geweest zijn, Aris Kinds, die vanwege een gewapende roofoverval de strop had gekregen om vervolgens op de snijtafel van de beroemde geleerde te belanden…

Na vele verhandelingen over schilderijen waarvan u misschien dacht dat ze door Rembrandt vervaardigd zouden zijn, ‘Rembrandt met ringkraag’, ‘Studie van een oude man’, ‘Tronie van een oude man’, dan wel ‘Studie van een oude vrouw’, enzovoorts, belandt u in een overzicht, dat als volgt ingedeeld is: De schilderijen van Rembrandt zelf (elf stuks); Twijfelachtige Rembrandts ( twee stuks); schilderijen uit het atelier van Rembrandt (twee stuks) en : omgeving Rembrandt (drie stuks). De hierboven genoemde werken blijken geen van allen ‘Rembrandts’ te zijn. ‘Rembrandt met ringkraag’ komt u bij de afbeeldingen tegen! De overige drie zijn echte werken van de meester!

Boek en tentoonstelling geven tevens aan wie ooit de bezitters waren van de schilderijen, wie ze verkochten, waar, enzovoorts, om te eindigen met het jaar waarin ze uiteindelijk in het Mauritshuis zouden belanden. ‘Rembrandt en het Mauritshuis’ leest en kijkt als een spannende tijdreis, waarbij Nederlands grootste schilder over ieders schouder lijkt mee te kijken… Fascinerend!

Koos Schulte