Recensie | De laatste weken van ‘De Groote Oorlog’ in ‘Oorlog in Waregem’

JOURE - Door de internationaal gemaakte afspraak na te komen om neutraal te blijven, besloot België op 3 augustus 1914 de Duitsers geen toestemming te verlenen om door hun land te trekken om Frankrijk binnen te kunnen vallen.

Hierop verklaarde de Duitse keizer Wilhelm II op 3 augustus de oorlog aan ons buurland, waarna de Duitse legers op 4 augustus de Belgische grens overschreden. De gevolgen zouden verschrikkelijk zijn: het Westfront zou ontstaan, waarbij in deze navolgende oorlog wereldwijd meer dan 70 miljoen militairen gemobiliseerd werden waarvan er uiteindelijk meer dan 9 miljoen zouden omkomen. De oorlog, die bol zou staan van het nieuwste technisch vernuft: machinegeweren, gifgas, kanonnen, prikkeldraad, tanks en vliegtuigen, maar die nog gevechtstechnieken kende uit de 19e eeuw zou België tot vandaag de dag hevige littekens opleveren.

Zo kan het gebeuren dat er in België dit jaar, honderd jaar na het beëindigen van de “Groote Oorlog” zoals de zuiderburen Wereldoorlog I noemen, her en der herdenkingen zijn. Dat de Belgische tv door middel van documentaires en aangrijpende dramaseries zoals ‘In Vlaamse velden’ aanmerkelijk meer aandacht schenkt aan deze gebeurtenis dan de Nederlandse omroep moge duidelijk zijn. Nederland bleef buiten de strijd en zou met heel andere feiten te maken krijgen: vluchtelingen, persvrijheid, schaarste, mobilisatie en de neutraliteit zelf.

Tekenaar en animator Ivan Petrus Adriaenssens (1969), die al meerdere graphic novels over de Eerste Wereldoorlog heeft geschreven, werd door de stad Waregem gevraagd om de laatste weken van die oorlog in en rond deze stad in beeld te brengen. Het resultaat werd vastgelegd in de integere graphic novel ‘Oorlog in Waregem. De laatste weken van de Groote Oorlog’.

Ivan Petrus Adriaenssens:’Oorlog in Waregem. De laatste weken van de Groote Oorlog’. Lannoo, Tielt. ISBN 978 94 014 5666 1.

De studenten Jim en Sophia krijgen van hun docent Willems een oefening in de journalistiek , mastery learning, waarbij ze stuiten op het Eerste Wereldoorlogsherdenkingsjaar van Waregem. Beiden gaan op zoek naar informatie over de oorlog, die volop aanwezig blijkt te zijn. Het stadje Waregem, gelegen op de frontlinie, blijkt de oorlog bijna ongeschonden doorgekomen te zijn totdat de bevrijding in zicht leek. De Duitsers bliezen de bruggen over de Gaverbeek op, waarbij het station hetzelfde lot onderging. De kerktoren, die vier jaar lang zijn spits had kunnen behouden, raakte deze op 26 oktober kwijt. De geallieerden zouden de spits immers als uitkijkpost kunnen gebruiken… Ook het klooster en veel huizen werden getroffen. Tijdens de laatste oorlogsdagen zouden 79 Duitse soldaten, 62 Fransen, 14 Engelsen en 85 Amerikaanse soldaten het leven laten.

De hoofdpersonen sluiten hun bevindingen op het Flanders Field American Cemetery, de Amerikaanse militaire begraafplaats van Waregem, op indringende wijze af door middel van een beamerpresentatie. Omgekomen soldaten vormen daarin de leidraad. De daarop volgende Memorial Day maakt veel indruk op de aanwezigen.

Oorlog in Waregem, een raamvertelling

Doordat Adriaenssens verhaal na verhaal levensecht in de context laat passeren is het boek een echte raamvertelling geworden. Door het heden in frisse kleuren te verbeelden en in de historische verhalen de kleur sepia te laten overheersen, is een prettige scheiding tot stand gekomen, waarbij de afwisselende pagina-indeling voor extra kijkplezier zorgt.

De verhalen, die de tekenaar-schrijver tussen diverse dagboekfragmenten uitgewerkt heeft mogen er zijn, zoals het vergaan van de SS Lusitania met aan boord onder anderen Marie Picard, echtgenote van de Vlaamse chirurg Antoine Depage. Ook het verhaal van de elfjarige Adolf Vandeputte, die een niet ontploft projectiel vond, een obus, is één en al tragiek. Het tuig ontploft op jammerlijke wijze en maar liefst zestien kinderen laten het leven.

‘Oorlog in Waregem’ is zodoende een warm aangrijpend relaas geworden dat niet alleen oorlogsverhandelingen oplepelt. Het weet van het begin tot het einde te boeien! Het dossier over Waregem, met daarbij veel historisch fotomateriaal en een uiteenzetting hoe de graphic novel tot stand gekomen is, besluit het album. Nu de Stripmaker des Vaderlands in Nederland, Margreet de Heer, zich inzet om graphic novels op te laten nemen op leeslijsten voor middelbare scholen, zou ik dit boek er meteen aan toe willen voegen!

Tekst: Koos Schulte