Merhawit Kidane zit nog vol vragen. Haar 11-jarige zoon Adonay Berhe kwam om in een zwembad in Lemmer: 'Hoe kan ik dit een plek geven?'

Nog steeds zit de moeder van de in een zwembad in Lemmer omgekomen jongen vol vragen. De uitspraak van de rechtbank geeft de vrouw geen duidelijkheid over zijn dood.

Gehuld in zwarte rouwkleding hoorde moeder Merhawit Kidane (37) uit Balk dinsdag de uitspraak aan in de rechtbank in Leeuwarden. Bijna twee jaar na de dood van haar zoon draagt ze die kleding ook op andere momenten. ,,Omdat ik nog steeds in rouw ben’’, zegt ze na de uitspraak via een tolk. ,,Dit is de zwarte kleur van de buitenkant. Binnenin mij ben ik ook helemaal zwart van verdriet.’’

Op 6 februari 2020 verloor Kidane haar zoon Adonay Berhe (11) door een ongeluk in zwembad Ny Sudersé in Lemmer. Ze had de jongen net weer bij zich, nadat ze vier jaar eerder vanuit Eritrea naar Nederland vluchtte, zo zei ze eerder. Haar zoon bleef achter en kon in het kader van gezinshereniging drie maanden voor zijn dood weer naar zijn moeder toe. Ze haalde hem zelf op in buurland Ethiopië.

Onduidelijk

De rechtbank legde twee zweminstructeurs dinsdag taakstraffen op van 60 en 120 uur, omdat ze onder meer niet voldoende toezicht hielden op de jongen. Maar wat er nu precies met de jongen is gebeurd, blijft onduidelijk, zegt ze. ,,Dat is voor mij eigenlijk niet te bevatten. Vooral niet omdat wij in een land leven waarin alles modern is, alles mogelijk zou moeten zijn. Dit maakt de zaak alleen nog maar erger bij mij’’, vertaalt een tolk uit het Tigrinya, de grootste taal in Eritrea.

Vast staat dat Adonay Berhe door verdrinking om het leven kwam. De rechtbank neemt aan dat hij kort na het begin van zijn zwemles onder water raakte en verdronk. Pas na de les werd hij op de bodem van het bad gevonden. Is hij er ingeduwd?, vraagt ze zich af, of is er onder water iets gebeurd? Dat haar zoon zelfstandig naar het diepe gedeelte van het bad is gegaan, vindt ze ,,moeilijk te geloven’’.

Antwoorden op Kidanes vragen blijven volgens haar in het vonnis uit. Een paar mensen zagen de jongen aan het begin van de les in het water, zo valt in de uitspraak te lezen. ‘Daarna is hij door niemand meer gezien.’ Zolang de vrouw niet exact weet hoe de laatste minuten van haar zoon waren, denkt ze het geen plaats te kunnen geven. ,,Hoe dan? Om dat te kunnen doen, moet je eerst weten wat de toedracht van het overlijden van mijn zoon is.’’

Taakstraffen

De opgelegde taakstraffen noemt de vrouw ,,beschamend’’. In zijn uitspraak anticipeerde de rechtbank al op de emoties van de moeder. ‘Het is duidelijk dat geen enkele straf opweegt tegen het verlies van een kind en dat geen enkele straf het verdriet van moeder en verdere familie kan wegnemen’, zeggen de rechters.

Inderdaad komt de straf volgens de vrouw niet overeen ,,met de straf die eigenlijk gegeven had moeten worden’’. Alle steken die de instructeurs volgens de rechters lieten vallen, stroken wat haar betreft niet met het eindoordeel. ,,Dat rijmt niet.’’

,,Ja, wat had ik dan gewild? Als ik dat zeg, schrik je daarvan.’’ Eigenlijk wil ze het niet vertellen, maar na enig aandringen zegt ze het dan toch. ,,Mijn gevoel zegt dat ze dezelfde straf verdienen als mijn zoontje, maar ten minste een gevangenisstraf.’’

Cultuurverschil

Ze erkent dat er een cultuurverschil meespeelt: Nederland is niet hetzelfde als Eritrea, ook niet op het gebied van strafrecht. ,,Dat is niet te vergelijken met elkaar, die twee culturen, die twee verschillende wetgevingen.’’ Wie in Eritrea schuldig is aan dood door schuld kan zomaar levenslang de gevangenis in, zegt ze. ,,Het is gewoon heel anders hier. Ik vind het gewoon een lachertje vergeleken met hoe het in Eritrea werkt.’’

Ze vindt het bovendien onbegrijpelijk dat er niemand van de school terechtstond. Meerdere keren maakte ze naar eigen zeggen bij leerkrachten van de school duidelijk dat haar zoon nieuw was, dat hij geen Nederlands sprak, dat hij niet kon zwemmen, dat ze mee wilde gaan. Maar dat mocht niet.

,,En vervolgens heb ik de verantwoordelijkheid bij hen gelaten. Zij hebben mijn zoon meegenomen en ik heb hem niet meer gezien. Dus ik vind dat zij per definitie voor de rechter moeten komen.’’

'School kwam tekort, maar is niet schuldig'

Tijdens de rechtszaak vier weken geleden zei het OM dat ook de school, De Cocon in Balk, tekortkwam. Volgens officier van justitie Peter van der Spek had de school tegen de afspraak in geen informatie gegeven over het aantal leerlingen, hun namen en leeftijden en eventuele bijzonderheden. ,,Daaraan heb ik overigens geen strafrechtelijke consequenties verbonden, gelet op de overige vereisten voor het bewijs van dood door schuld.’’ In een toelichting zegt het OM dat er geen causaal verband bestaat tussen het niet doorgeven van de naam van de jongen en zijn dood. Het zwembadpersoneel is verantwoordelijk voor het toezicht. ‘De leerkrachten ondersteunen en zien toe, doch dragen geen verantwoordelijkheid’ tijdens de lessen. De officier merkte tijdens de zaak op dat de zweminstructeurs ook zelf hadden ,,kunnen nadenken’’: zij hadden een lijst met namen kunnen vragen of kunnen maken. Een woordvoerder van de school kon dinsdag nog niet reageren.