Annemarie Hoogwoud verbeeldde roman Nachttrein naar Lissabon: ‘Ik hoop mensen zo te inspireren dat ook zij hun droom verwezenlijken’

TERHERNE - Al op de eerste bladzijde van het boek ‘Nachttrein naar Lissabon’ van de auteur Pascal Mercier wist fotografe Annemarie Hoogwoud uit Terherne één ding zeker: dat zij de roman, die haar meteen diep raakte, wilde verbeelden.

Ondertussen heeft zij dezelfde reis gemaakt als de hoofdpersoon in het boek. Dat betreft een docent die veertig jaar voor de klas had gestaan en van het ene op het andere moment van Bern naar Lissabon vertrok. Hij reisde met de nachttrein van Bern naar Lissabon. Van de foto’s die Hoogwoud maakte, is een fotoboek verschenen genaamd ‘The quest’. Ook zijn de foto’s te zien geweest bij Gallery Color in Amsterdam.

Het hele project noemt Hoogwoud een fantastische reis, zowel letterlijk als figuurlijk. ,,De hoofdpersoon deed elke dag hetzelfde en besloot de boel de boel te laten. Ik heb het boek sinds 2007 meerdere keren gelezen en steeds weer riep die beslissing, die op de eerste bladzijde staat, bij mij een enorm verlangen op. Maar waarnaar wist ik op dat moment nog niet.”

Zeven jaar nadat zij de eerste keer het boek had gelezen, namen Hoogwoud en haar vriendin, net als altijd rond december, het jaar door en blikten zij zowel zakelijk als privé vooruit op weg naar weer een nieuw jaar. ,,Zij vroeg mij wat ik ging doen het jaar erop. Ik zei: ‘Dat weet ik niet’. Waarop zij vroeg wat mijn droom was en ik antwoordde: ‘De Nachttrein verbeelden’.”

Ontmoeting

Toevalligerwijs stond een paar weken erna in de krant dat de schrijver van de roman naar Nederland zou komen. ,,Toen dacht ik: ‘Niet geschoten is altijd mis’. Ik heb toen de uitgever een mailtje gestuurd met daarin de vraag of het mogelijk was om Pascal Mercier te ontmoeten. De volgende ochtend had ik al een mail van hemzelf teruggekregen. Daarin vertelde Mercier dat hij onder de indruk was van mijn verhaal over het verbeelden van zijn roman Nachttrein naar Lissabon.”

In maart 2015 was de ontmoeting een feit. In een lobby in een hotel in Amsterdam waar Mercier verbleef, vertelde de auteur dat hij het boek voor zichzelf had geschreven. ,,Dat vond ik een mooie parallel met het boek dat ik wilde maken, maar waar ik tot dan niet aan was begonnen”, zegt Hoogwoud, die een maand later in Bern aan haar eigen reis begon.

In tegenstelling tot de hoofdpersoon in het boek nam Hoogwoud het vliegtuig en bezocht zij Bern en Lissabon meerdere keren en maakte zij tal van foto’s. ,,In eerste instantie was ik op zoek naar de essentie van het boek. Gaandeweg kwam ik erachter dat ik op zoek was naar de essentie van mijn eigen leven en dat het boek gaat over innerlijke vrijheid. Over hoe je omgaat met dingen in je leven en met wat je eigenlijk graag wilt doen.”

Amsterdam-West en Oost

In 2018 kreeg Hoogwoud van de schrijver van het voorwoord van haar fotoboek The quest het advies alsnog de nachttrein van Bern naar Lissabon te nemen, iets waar zij eerder vanuit haar innerlijke gevoel tegenop had gezien.

,,Net als de hoofdpersoon heb ik letterlijk op elk station gekeken hoe ik toch zo snel mogelijk weer naar huis zou kunnen komen. Op een gegeven moment ervoer ik dat ik met de treinreis mijn eigen leven doorliep. Ik ben geboren in Amsterdam-West. Dat was 8 jaar lang een prachtige tijd. Daarna verhuisden wij naar Amsterdam-Oost. Een periode in mijn leven waar ik niet met veel plezier op terugkijk. Bern vond ik een mooie stad, maar kwam op mij over als het beklemmende van Amsterdam-Oost. Hoe dichter ik bij het levendige Lissabon kwam, hoe meer ik het vrije gevoel van Amsterdam-West kreeg.”

Na haar terugkeer eind mei was Hoogwoud ervan overtuigd om ook daadwerkelijk een fotoboek te maken van haar reis. Dat verscheen eind november 2018.

Nawoord schrijver

,,Prachtig is de reactie van Pascal Mercier op de achterkant van het boek. Hij schreef het zeer bijzonder te noemen dat zijn boek in foto’s is vastgelegd en dat lezers van de Nachttrein naar Lissabon dankzij het fotoboek op een compleet andere manier kunnen ervaren hoe de zoektocht naar essentiële levensvragen eruit kan zien.

Hoogwoud: ,,Mercier gaf aan dat hij enorm onder de indruk was van mijn boek. Zijn reactie was voor mij natuurlijk de kers op de taart.”

Verhalenavond

Niet alleen heeft Hoogwoud ondertussen lezingen gegeven over haar fotoboek en het verhaal erachter, ook deed zij in 2019 mee aan Verhalenavond waarbij mensen in heel Friesland thuis, in cafés, bij verenigingen, bedrijven en op andere plekken verhalen aan elkaar vertellen.

,,Tijdens de lezingen merk ik dat mensen door mijn verhaal en het verwezenlijken van mijn droom geïnspireerd raken. Dat was op Verhalenavond eveneens het geval. Mensen werden er stil van en erdoor geraakt. Ze gaven aan zich te herkennen in mijn zoektocht. Sommige van de aanwezigen zaten middenin hun eigen zoektocht naar hun droom of het verwezenlijken ervan.”

Werk

Niet alleen kwam Hoogwoud er tijdens haar reis achter dat zij kan vertrouwen op haar intuïtie en dicht bij zichzelf kan blijven. Ook bracht de reis haar op het gebied van haar werk als fotograaf naar eigen zeggen eveneens veel. ,,Ik heb gemerkt dat werken vanuit een thema mij goed past. Als iemand mij vraagt zijn of haar visie te verbeelden, veer ik op.”

Zelf is zij sinds twintig jaar fotograaf en was daarvoor jarenlang werkzaam als organisatieadviseur. ,,Ik ben nu 58 jaar en eigenlijk al vanaf mijn vijftiende geïnteresseerd in fotografie. Dat kwam door een buurman waar wij dia’s gingen kijken van zijn reizen naar onder andere IJsland en Groenland. Ik was onder de indruk van dat je zoiets moois kon vastleggen met een camera. Van hem heb ik mijn eerste camera gekregen.”

Werk als fotograaf zat er van huis uit echter niet in. ,,Ik kom uit een degelijk gezin. Fotografie was nicht im frage, dus heb ik de heao gedaan. Uiteindelijk ben ik in 2000 bij het adviesbureau waar ik toen werkte, weggegaan en heb ik de vakopleiding fotografie aan de fotovakschool gevolgd. Nadat ik in 2003 een opdracht kreeg van de provincie Friesland, viel het kwartje en ben ik landschapsfotograaf geworden. Mooie opdrachten volgden. Daarnaast zijn de foto’s die ik maak ook te koop als kunst aan de muur.”

Rotterdam Art Photofestival 2021

Wanneer er een volgend boek komt, weet de inwoonster van Terherne nog niet. ,,Op dit moment werkt zij aan een aantal series, allen ingegeven door een thema. Een van die thema’s is ‘thuis’. Wat is thuis en wanneer voel je jezelf bijvoorbeeld ergens thuis. Het heeft geresulteerd in de serie Landscapes of the soul. Foto’s uit die serie zijn geselecteerd voor het Rotterdam Art Photofestival 2021. Net als met The quest hoop ik ook met deze serie mensen te raken en te inspireren.”

Zie ook www.annemariehoogwoud.nl.

Jitze Hooghiemstra