Recensie | ‘Bob Dylan compleet, het verhaal van de 492 songs’ herdrukt

Joure - Van folkartiest tot gospelzanger en van protestzanger tot popidool, zo zou Bob Dylans muzikale loopbaan ruwweg omschreven kunnen worden.

Een carrière zoals Robert Allen Zimmerman, die zich in 1961 van het pseudoniem Bob Dylan ging bedienen, nooit voor mogelijk had gehouden. Naast zijn zangcapaciteiten zouden ook de literaire kwaliteiten van Dylan alom geprezen gaan worden. De neerslag is na te gaan in ‘Bob Dylan compleet’, een lijvig boekwerk van ruim 700 pagina’s dat het als naslagwerk verdient om binnen handbereik te hebben. Een boek waarvan nu de tweede druk is verschenen.

Philippe Margotin & Jean-Michel Guesdon: ‘Bob Dylan compleet. Het verhaal van de 492 songs’.

WBOOKS. ISBN 978 94 625 8154 8.

Meer dan een halve eeuw is verstreken sinds het debuutalbum van de toen 20-jarige zanger uitkwam in 1962 op Columbia Records, een lp die een indringend eerbetoon leek aan de grondleggers van de blues: ‘Bob Dylan’. Ook was het een lp, die na het uitkomen verschillende reacties opleverde. Vrijwel iedereen had in de gaten dat de inhoud van de nummers goed was, maar men vond het gitaarspel rudimentair en Dylans stem pieperig. Dave Kapralik, de vicedirecteur van de platenmaatschappij wilde Dylan uit zijn contract ontslaan, maar John Hammond de talentenjager van het concern, kon hem hiervan weerhouden met behulp van de inzet van de andere grote artiest van het platenlabel: Johnny Cash. Er was nog net geen verlies geleden op de plaat, die in totaal slechts 402 dollar had gekost en vijfduizend maal was verkocht in de VS.

De opvolger ‘The Freewheelin’ Bob Dylan’, die een jaar later verscheen had wel een slachtoffer gekocht: John Hammond was alsnog ontslagen… Toch werd de lp zeer succesvol. Het was de recensenten opgevallen hoeveel de jonge songwriter in veertien maanden tijd was gegroeid. Er was iets meer Britse invloed merkbaar, niet verwonderlijk omdat de BBC de zanger uitgenodigd had voor een tv-programma waar hij ‘Blowin’ in the wind’ zou moeten vertolken. De song, die zou uitgroeien tot een soort hymne en een protest was tegen ongelijkheid, racisme, vervolging, en de Koude Oorlog. Vermeld moet worden dat het folktrio Peter, Paul and Mary het nummer ook opnam en speelde tijdens de ‘March on Washington’ op 28 augustus 1963 voor een kwart miljoen zwarte en blanke mensen. Martin Luther King was hierbij ook aanwezig en zo kon het gebeuren dat het lied een half miljoen maal over de toonbank ging. Vreemd genoeg deed de single-versie van Dylan zelf het veel minder goed. Zijn versie bereikte niet de Billboardlijsten. Wel zou de song op plaats 14 komen te staan in de lijst van ‘500 Greatest Songs of All Time’ van Rolling Stone, maar dat was pas in in 2004!

Bob Dylan Compleet

In ‘Bob Dylan Compleet’ lezen we alles over Bob Dylan. Dat hij op 24 mei 1941 in Duluth, Minnesota geboren werd. Opgroeide in het mijnbouwstadje Hibbing nabij de grens met Canada, veel naar de radio luisterde waar country en zuidelijke bluesmuziek dagelijks te beluisteren waren en vervolgens kennismaakte met de opkomende rock-‘n-roll.

Een schoolbandje waarin hij piano(!) speelde was zijn passie. In Minneapolis liet hij zich inschrijven bij de vakgroep Beeldende kunst. Toen hij de autobiografie van folkartiest Woody Guthrie had gelezen zag hij die als held en wierp hij zich vol passie op diens leven en werk.

In 1961 vertrok Dylan naar New York City, ontmoette Woody, die in een ziekenhuis lag en begon hij in folkclubs te spelen, waardoor zijn vermaardheid meer en meer toenam.

Hij kreeg verschillende relaties, kwam onder contract van een platenmaatschappij en maakte veel platen. Werk dat gemende gevoelens opriep. Eerst geliefd bij het folkpubliek, maar na zijn overstap op de elektrische gitaar met meer en meer popmuziekinvloeden kreeg hij dat (aanvankelijk) tegen zich. Zoals Dylan steeds controverses opriep. Zijn anti Vietnam-teksten in zijn protestsongs-periode, en in later jaren de songs waarin hij het evangelie bezon zijn daar voorbeelden van.

Tot vandaag de dag zou hij zich laten begeleiden door de grootste musici Eric Clapton, Marc Knopfler, George Harrison, Tom Petty, Emmylou Harris, enzovoorts.

In ‘Bob Dylan Compleet’ ligt de nadruk op het studiowerk van hem, album na album, single na single, outtake na outtake. Wie er speelden, op welke plek de opnamen plaatsvonden, en wanneer. Ook de opnameomstandigheden, technische gegevens, het hoesontwerp en de instrumenten komen daarbij steeds terug! Daarna volgt van elke song een analyse: het ontstaan en de tekst (inspiratie en boodschap), en de productie (de muzikale benadering van Dylan en de opnametechnieken, inclusief bijdragen van musici, producenten en geluidstechnici).

Doordat iedere lp, noem het elk tijdvak, dezelfde volgorde kent, is het erg prettig om er bijzonderheden op na te slaan. Heel veel foto’s van deelnemende musici aan de opnamen, vertolkers van zijn werk, toegevoegde kattenbelletjes met bijzonderheden over een nummer, een fotograaf dan wel een uiteenzetting over een “moeilijke” tekst zorgen voor de meerwaarde van het boek.

Een boek dat naast een stuk cultuurgeschiedenis over Dylan en de zijnen en de ‘privé-Dylan’ een tijdsbeeld schept dat natuurlijk Dylan-volgelingen in de eerste plaats zal aanspreken, maar ook geïnteresseerden in het algemeen van muziek in de periode 1962-nu. Een boek waaraan de samenstellers Margotin en Guesdon zoveel aandacht hebben besteed dat respect rest. Eerder schreven ze al op soortgelijke wijze het werk van The Rolling Stones en The Beatles.

En wat ook aardig is voor diegenen, die misschien niet zoveel ophebben met de singer-songwriter, maar wel met collega musici: welke opname met welke muzikant is interessant. Wil je weten waarop Brian Ferry, de voorman van ‘Roxy Music’ meespeelt, welke Beatles-leden er zoal meededen, welke Byrds-musici dan wel musici van The Band of The Dire Straits meespeelden, de lezer komt het aan de weet. Een schitterend uitgevoerd boekwerk!

Koos Schulte