Recensie | Frankrijk: juni 1940

Joure - Twee jaar geleden schreef ik een recensie over ‘Leve de branding’ van Prudhomme en Rabaté (Uitgeverij Scratch), een strip waarin het leven van één dag aan het strand de revue passeerde. Zorgeloos genieten in een hectische wereld, weergegeven in fraaie pasteltinten. Een boek waar je als lezer heerlijk mee onderuit kon gaan zitten.

Van één van de makers, Pascal Rabaté, verschenen nu tegelijkertijd de delen van ‘De nederlaag1 & 2’ bij Concerto*Books. Juni 1940 staat hierin centraal, de maand waarin Frankrijk onder de voet gelopen werd door het Duitse leger. Een verhaal waarbij de lezer ditmaal bepaald niet onderuit gaat zitten, een tweeluik dat op uiterst sobere wijze verslag doet van iets dat gaandeweg monsterlijke proporties zou gaan aannemen…

Pascal Rabaté: ‘De nederlaag deel 1 & 2’

Concerto*Books. Deel 1: ISBN 9 789493 109049. Deel 2: ISBN 9 789493 109056

De omslagen van beide boeken hebben een bepaalde overeenkomst, maar schijn bedriegt. Op deel 1 zien we de hoofdpersoon, soldaat Amédée Videgrain naar de lezer toelopen, zo te zien ontspannen in een door oorlogsautowrakken geteisterd landschap. Deel 2 toont hetzelfde personage, Videgrain, maar nu te midden van gevangengenomen Franse soldaten met voorop een Duitse militair, de tegenovergestelde richting ingaan met andermaal, links en rechts oorlogswrakken.

Het eerste deel

Wanneer een Frans legeronderdeel nog (enigszins) geordend in colonne door het land trekt, krijgt soldaat Videgrain opdracht de wacht te houden bij een granaatkrater in het wegdek. Hij moet Rode Kruis-auto’s hiervoor waarschuwen. Gaandeweg verandert het landschap door luchtaanvallen van de Duitsers, slachtoffers die begraven dienen te worden, en de Franse bevolking die op de vlucht slaat. Wanneer Videgrain uiteindelijk besluit zijn elfde regiment weer op te zoeken, blijkt zijn motor kapotgeschoten te zijn en besluit hij te voet verder te gaan. Na een bizarre tocht ziet hij kans zijn legeronderdeel te traceren, maar vrolijk gaat het er niet aan toe. Het wapenarsenaal moet onschadelijk worden gemaakt voordat het in handen raakt van het Duitse leger.

Het tweede deel

De Franse soldaten zijn krijgsgevangen gemaakt en belanden in een kamp. De gruweldaden nemen toe en Amédéé Videgrain en enige maten proberen ’s nachts te ontkomen. Dat lukt wonderwel, maar in het duister belanden ze te midden van krijgsgevangenen in een ander kamp. Uiteindelijk lukt het hen toch nog te ontkomen en wordt hen onderdak verleend door een Franse dame. Het einddoel, thuis zijn, is echter nog lang niet in zicht…

‘De nederlaag’ geeft een wrang beeld van een land in oorlog. De voelbare machteloosheid van de hoofdpersonen, de Franse soldaten, doet denken aan de situatie in ons land in mei 1940. Ook toen waren onmacht, wrok voor hetgeen de mensen werd aangedaan, en zelfs onbegrip voor de toenmalige gebeurtenissen alom aanwezig. Pascal Rabaté voert in ‘De nederlaag’ op respectvolle wijze mensen op, die de oorlog willen overleven, daar deels in slagen, maar die vervolgens ook zelf tonen over zwakke kanten te beschikken. In zwart-wit en grijstinten verbeeld, verloopt het beeldverhaal als een film van voorheen: traag. Steeds aanwezig is een dreiging van iets dat er nog niet is, maar onafwendbaar naderbij lijkt te sluipen.

Een prachtig verzorgde uitgave van Concerto, dat zich voordien louter met geluidsdragers als grammofoonplaten en cd’s bezighield, maar sinds kort ook een eigen uitgeversfonds is gestart.

Koos Schulte