Recensie | ‘Iran, bakermat van de beschaving’ in Drents Museum

Joure

In 2017 werd in Bonn de tentoonstelling ‘Iran, Frühe Kulturen zwischen Wasser und Wüste’ gehouden in de Kunst- und Ausstellungshalle. Een afvaardiging van het Drents Museum was meteen reuze enthousiast.

Er werd contact opgenomen met het Nationaal Museum van Iran in Teheran en de medewerking aldaar was zo groot dat momenteel de grootste Iran-tentoonstelling in Nederland een feit is: ‘Iran, bakermat van de beschaving’. Ditmaal staat niet de al te lastige Iran-politiek centraal, maar het Perzische Rijk van Darius de Grote, dat uitgestrekter was dan dat van de Romeinen ooit geweest is. De echte bakermat dus…

V.T. van Vilsteren en J.Nokandeh (red.): ‘Iran, bakermat van de beschaving. ’W Books. ISBN 978 94 625 8267 5.

Bij de groots opgezette tentoonstelling behoort uiteraard de catalogus, opgezet voor diegenen, die alles later in hun luie stoel nog eens nauwgezet willen nagaan. Welhaast een traditie nadat in 2008 Xi’an, het terracotta leger, en vervolgens Georgië, de Tang-dynastie, Vikingen, de Dode Zeerollen, Mummies, Maya’s en de Liao met zowel een boek als een schitterende expositie werden vereerd.

Zonder tentoonstelling zou het boek er hoogstwaarschijnlijk niet geweest zijn, vandaar een verslag van beiden.

De tentoonstelling

Om de geschiedenis van één van de oudste landen ter wereld in beeld te brengen, werden er 196 archeologische objecten geleend, waarbij de jongste dateert uit de vroeg achttiende eeuw. Hoewel deze voorwerpen onmogelijk de complete geschiedenis kunnen verbeelden, leek het op voorhand een onmogelijkheid.

Doordat de technische staf van het museum echter in staat was het Drents Museum in Oosterse sferen te brengen, door middel van een zevental bazaarwinkels en aldaar een voorwerp van uitvoerig commentaar te voorzien, is er toch lijn gekomen in de rijke geschiedenis van het land.

Sieraden, bronzen objecten, afbeeldingen van het spijkerschrift, zilver en gouden voorwerpen waaronder een massief gouden drinkbeker, dwingen bij alle bezoekers respect af.

Opkomst van de landbouw, enige millennia later gevolgd door de eerste steden, de Elamitische beschaving, de luister van het grote Perzische rijk van Cyrus en Darius de Grote en de Sassaniden en de opkomst van de Islam zijn in de ‘bazaarwinkels’ na te gaan. De kleurenpracht van de tentoonstelling, de diepte die er in zit dankzij Perzische tapijten dan wel afbeeldingen daarvan en foto’s verhalen van de rijke geschiedenis van Perzië.

Iedere bazaarwinkel is enige duizenden jaren jonger dan de vorige, zodat de bezoeker alle culturen in vogelvlucht tegenkomt. Het rotsreliëf van Bisotun is zelfs op ware grootte te beschouwen.

Overeenkomend met de tijd komt de islamitische periode pas ter sprake in bazaarwinkeltje zeven. In zes filmportretten ontmoeten we dan Iraniërs uit ons land, die hun cultuur belichten.

De catalogus

Veel Iran-wetenschappers zijn door de redactie aangetrokken om hoofdstuksgewijs tijd of plaats te beschrijven. Zo lezen we onder anderen over bergen, bossen en zoutvlakten, de bewoners uit het Paleolithicum, het hoogland van Iran in de Kopertijd, geschiedenis van het oude Elam, vaatwerk van Jiroft en het paleiscomplex van Pasargadae.

Wat mij persoonlijk het meest aansprak was de uiteenzetting in tentoonstelling én catalogus van het zoroastrisme, de godsdienst die slechts één god vereerde. Zarathustra zou rond 1000 en 600 voor Christus als herder een zwervend bestaan geleid hebben. Een visioen bracht hem tot inkeer. De mens zit gevangen tussen Auromazda, de god van het goede en Ahriman, de god van het kwaad. Door nu goede gedachten, goede woorden en goede daden na te volgen, is de godsdienst van invloed geweest op boeddhisme, jodendom, christendom en de islam.

Objecten, foto’s, kaarten en een zeer afwisselende lay out, verbazen de lezer van ‘Iran, bakermat van de beschaving’, zoals ook de tentoonstelling dat in de eerste fase al deed!

Een boek dat op geweldige wijze de grootsheid van het Iran van voorheen weergeeft. Wie weet zelfs de aanleiding is om dit land eens met een (vakantie)bezoek te vereren.

De tentoonstelling ‘Iran, bakermat van de beschaving’ is nog tot en met 18 november te zien in het Drents Museum, Brink 1, Assen. Elke donderdag- en zondagmiddag is er een gratis introductie om 14.00 en 15.00 uur.