Recensie | Paulus de boskabouter in het Terschellings

Joure

Liefhebbers van het werk van Marten Toonder weten dat met name het tekenwerk van de Tom Poes-dagstrip beïnvloed is door het land waar de auteur jarenlang zou wonen: Ierland. Echter ook in de talloze verhalen van Paulus de boskabouter van Jean Dulieu is het woongebied van de schrijver-tekenaar terug te vinden: Terschelling.

Het gevoelsmens Jean Dulieu (1921-2006), pseudoniem van Jan van Oort, besloot in 1946 te verhuizen van het hectische Amsterdam naar het landelijke Terschelling, waar hij, zijn vrouw Margaretha Maria en hun pasgeboren dochter zich vestigden in het huis Hoorn 26. Aan de tekentafel aldaar zouden vele Paulus de boskabouter-avonturen ontstaan, zodat het in wezen niet vreemd is als men Paulus als een echte Skylger  beschouwt. Het is dan ook niet verwonderlijk dat Paulus-uitgever Maarten de Meulder een avontuur heeft laten vertalen in de drie dialecten die het Waddeneiland van oudsher kent: ‘Et ynstroeperke’. 

Jean Dulieu: ‘Et ynstroeperke’. Uitgeverij De Meulder, Assen. ISBN 978 90 6447 050 9.

Lang moet Jan van Oort geklust hebben aan de vervallen boerderij en voormalige kooikerswoning die hij voor een paar duizend gulden had aangeschaft, waarbij timmerman Reijn Haan hem geduldig terzijde heeft gestaan. Zoals hij in de hoofdstad het Amsterdams om zich heen hoorde, moeten dat op Terschelling de drie dialecten geweest zijn waar hij mee in aanraking kwam:  Het ‘Westers’ van West-Terschelling, het Meslânzers van Midsland en het Aasters van Oost-Terschelling. Eeuwenlang werd er in de verschillende regio’s dialect gesproken, maar heel consequent in het Nederlands geschreven! Het is niet verwonderlijk dat vooral in de eerste avonturen van Paulus zowel de Terschellinger natuur als de karakters van de mensen, die Dulieu rond het Kooihuis leerde kennen, door “de Paulus-kenners”  herkend worden. Het waren de jaren waarin ‘Het Vrije Volk’ zijn dagstrip zou gaan publiceren. 

In 2009 verzorgde de Meulder een eerste boekuitgave van Paulus ‘De winskhoed’, naar ‘Het hoedenfeest’ in het Terschellings dialect, een uitgave die mogelijk werd gemaakt door sponsoring van vele aan Terschelling gelieerde bedrijven en instellingen. Nu, negen jaar later, verschijnt er andermaal een Paulus-deeltje in een fraaie hard cover-uitvoering, waarvoor veel mensen zich hebben ingezet.

Het is niet zo dat het verhaal in elk dialect vertaald is. De drie dialecten komen voor in de spraak van de hoofdpersonages van ‘Et ynstroeperke’, een vertaling van het Paulus-avontuur ‘De hansop’. Voor diegenen die zich de moeite willen getroosten om het verhaal integraal te volgen kent het boekje achterin een ‘wêdelijst’, een woordenlijst met een  vertaling. Zij, die de tekst natuurgetrouw  op “het eilanders” willen verklanken treffen een verkorte uitspraaklijst aan. Als tegemoetkoming naar de lezers kent het deeltje bovendien een cd met daarop het integrale verhaal, een opname die door de diverse “hoorspel-acteurs”  van Terschellinger origine werd geregistreerd in de Second Moon Studio van zanger Hessel van der Kooij in Hoorn-Terschelling.

Et ynstroeperke

In ‘Et ynstroeperke’ speelt het hansopje een cruciale rol. Denken wij in de eerste plaats aan de nachtkleding voor kinderen, hier is het een stukje nachtgewaad voor de volwassen kabouter Paulus.

Op een dag komt oom Hendrik op bezoek bij zijn neef Paulus. Hij overhandigt het boskaboutertje een cadeau dat een mooi lichtblauw hansopje blijkt te zijn. Na een gedegen nachtrust besluit de Aasters sprekende Paulus de hansop maar te blijven dragen omdat zijn dagelijkse kleding onvindbaar is.  Hij ontmoet vervolgens twee dromosaurussen, die een gevaarlijk spelletje met hem gaan spelen. Hierna komen we de vertrouwde personages tegen: Oehoeboeroe de wijze uil, die deftig Meslânzers praat, Salomo de raaf en vervolgens heks Eucalypta en haar soepkip Krakas.  Al lezende blijkt dat oom Hendrik met behulp van zijn droomhansop heks Eucalypta een les wilde lezen, hoewel aanvankelijk Krakas het kind van de rekening zou worden… 

Wanneer Paulus uiteindelijk zijn dagelijkse kabouterkloffie weer aan heeft en oom Hendrik met beide dromosaurussen aan de terugreis begint, keert de rust terug in het grote bos.

‘Et ynstroeperke’ is een keurig verzorgde uitgave, die bewonderaars van Paulus maar wat graag in hun kast hebben staan. Ook liefhebbers van de Friese taal en afgeleiden daarvan, zoals de drie Terschellinger dialecten, zullen veel plezier aan het boek beleven , niet in de laatste plaats door de uitstekend verzorgde essays voor- en achterin het boek!


Auteur

Koos Schulte