Recensie | Nieuwe Tom Poes-uitgaven voor jong en oud

Joure

Onlangs verschenen er weer diverse boekuitgaven van Tom Poes en heer Bommel, die in de periode 1949-1961 hun première beleefden.

‘Tom Poes en de zonnebril’ verscheen in 1963 oorspronkelijk als ballonstrip en als non-Disney stripfeuilleton in ‘Donald Duck’. De overige aangehaalde verhalen werden als tekststripverhalen gepubliceerd in diverse kranten.


Marten Toonder: 5, ‘Tom Poes en de zonnebril’. Cliché, Maarssen. SC: ISBN 978 90 826938 9 8. HC: 978 94 92904 00 3.

 
Wie denkt dat de zonnebril uit het 34e verhaal van Tom Poes en heer Ollie B.Bommel misschien slaat op de opkomst van het massatoerisme in de vroege jaren zestig, “een Heer wil er ook wel eens op uit en dan zeker met een goede zonnebril”,  heeft het mis. De hier bedoelde zonnebril is er één die bosbaas Pee Pastinakel tot wanhoop brengt, “één vol valse zon in de kroon!”  De uit een zonnebloem met een dubbele kroon ontstane bril laat de kijker alles rooskleuriger zien dan in werkelijkheid. Bommel zou Bommel dan ook niet zijn wanneer hij niet zou genieten van dit modieuze, vrolijkheid brengende object. Wanneer ambtenaar Dorknoper zich meldt bij kasteel Bommelstein om een torenhoge belastinginning in ontvangst te nemen, kan heer Bommel daaraan niet voldoen. Zijn woning moet per opbod verkocht worden. Ondertussen belanden Heer Bommel en Tom Poes in het Tranendal waar de stemming tot het dieptepunt gedaald is. De enige, die opgewekt is, is het hoofdpersonage, dat vervolgens dan ook blij gezind op de plaats van de executieverkoop aankomt. Gelukkig krijgt Tom Poes een zoete inval… Dit al weer vijfde deel uit een serie, die zeker zestig (!) delen zal beslaan, kent een prachtige voorplaat van Tim Artz, die met zijn vriendin Dorien Pool eveneens de inkleuring heeft gedaan.

 

Uitgeverij Cliché heeft van dit niet eerder als losse uitgave verschenen verhaal  zowel een soft cover als een hard cover-editie uitgebracht. De uitgever, die zich met zijn boeken nu ook gaat richten op het buitenland waarover binnenkort meer!


Marten Toonder:  11 ‘Een misselijk gedoe’. De Bezige Bij. ISBN 978 94 031 0400 3.


In ‘Tom Poes en Kwetal de breinbaas’(1950) ontmoeten we voor het eerst de geleerde dwerg, die in vele verhalen zou terugkeren. Als uitvinder van de dimensiehevelaar zet hij de wetenschappelijke wereld van Rommeldam op zijn kop. ‘De betoverde prinses’ is niemand anders dan Berta, een schildersmodel van Terpen Tijn. Meerdere mannen weet ze door haar bekoorlijkheden te strikken waaronder Bommel, die in dit avontuur kwistig geld uitdeelt én trouwplannen overweegt…


Marten Toonder:  19 ‘Bedenk eens wat Tom Poes!’ De Bezige Bij. ISBN 978 94 031 0410 2.


In ‘Het slaagsysteem’ (1955) begeven Bommel en Tom Poes zich naar het land van de lederhosen, zoals illustrator Wil Raymakers dat voorop het boek zo treffend verbeeldt. Hij ontmoet echter ook de heer Slagslager, die personen kan doen slagen. Natuurlijk wordt heer Bommel het lijdend voorwerp van “de geleerde”… In ‘Tom Poes en de kniphoed’, mijn allereerste Tom Poes-uitgaafje waarvoor mijn moeder in 1958 de Niemeijer koffiepunten had gespaard en dat mij zo aansprak dat ik later als volwassene alles van Tom Poes en heer Bommel ben gaan verzamelen, ontmoeten we magister Hocus Pas. Deze probeert van de inwoners van Rommeldam oude waarden te kopen, om die later te verkleinen en daarmee de burgers! In die jaren bestond miniatuurstadje Rommeldam te Oisterwijk nog en Toonders zoon Eiso zou het verhaal dan ook willen omschrijven als een “verkapte reclame voor het miniatuurstadje”. 


Marten Toonder:  29 ‘Zoals mijn goede vader zei…’. De Bezige Bij. ISBN 978 94 031 0420 1.


In 1967 gaf De Bezige Bij de Literaire Reuzen Pocket 250 uit ‘Als je begrijpt wat ik bedoel!!’ Het succes was zo groot dat er maar liefs 43 bundels met Toonder-stripverhalen uitgegeven zouden worden. Nog veel belangrijker was dat Toonder nu als literator erkend werd : heer Bommel werd literatuur! In 1970 verscheen als LRP deel 324 de vierde titel : ‘Zoals mijn goede vader zei’. Nu is dezelfde (!) titel opgenomen in ‘Alle verhalen van Olivier B.Bommel en Tom Poes’, Toonders volledige Bommel-nalatenschap op grandioze wijze vormgegeven en gereproduceerd. Echter, deze ‘Zoals mijn goede vader zei…’ bevat drie totaal andere verhalen, waarbij verwarring bij mogelijke kopers dus op de loer zou kunnen liggen!


In ‘Heer Bommel en de wezelkennis’(1961)  misbruikt “Neef” Edelhart van Wezel, als een soort Joris Goedbloed, zijn geslepenheid om op vlugge wijze heer Bommels bezittingen te kunnen erven. Een felle strijd ontbrandt, maar uiteindelijk delft de wezel toch het onderspit. ‘Tom Poes en het boze oog’ kan gelezen worden als een allegorie van de rassendiscriminatie, waar ook ter wereld. Toen Marten Toonder het verhaal schreef, was de Burgerrechtenbeweging in de Verenigde staten, onder leiding van de zwarte dominee Martin Luther King, veelvuldig in het nieuws. Toonder laat in de vlakte van Lammermoer apartheid voorkomen tussen ‘witten’ en ‘zwarten’.Een Romeo- en-Julia-achtige liefdesgeschiedenis steekt hier schril tegen af.


Na de drie hier beschreven delen, voorzien van een blauwlinnen band met goudopdruk, een Bommel waardig, volgen in het najaar de laatste twee delen zodat de reeks van zestig delen voltooid is. Dan zal het langlopende project dat elf jaar duurde afgerond zijn. Ik kom daar te zijner tijd graag op terug.


Koos Schulte


Auteur

Koos Schulte