In het hart van de verkiezingen

Joure

Toen om 9 uur de stembussen sloten, kwamen de eerste leden van politieke partijen al naar het gemeentehuis. De meeste van hen zaten echter op een stemkantoor. Zij verschenen pas in het hart van de verkiezingen toen de stemmen waren geteld op de locatie waar zij werkten.

Velen van hen hadden dan ook geen idee hoe het er voor stond op dat moment. Een van hen was Oppie Riedstra van de FNP. In de afgelopen periode raadslid, maar zoals de peilingen er op dat moment uitzagen, in de nieuwe periode niet meer. ‘Ik weet nog niks’, zei ze. ‘Gaat het niet goed? Oh jeetje, ik was nog wel graag een periode doorgegaan.’ Ze voegde daar aan toe dat ze dat vooral wilde vanuit het oogpunt van de ondernemers. 

 

Eerste uitslagen


De eerste uitslagen kwamen even voor half 10 binnen en kwamen uit Terkaple. Uit die meldingen bleek al dat de FNP flink verloor. De partij kreeg in die plaats 10 procent minder van de stemmen en het bleek de opmaat tot een reeks opsommingen met bijna voortdurend negatieve percentages voor de Fryske Nationalen. 

'We blijven realistisch'


Haaije de Jong van de ChristenUnie, in de afgelopen periode raadslid had toen al het gevoel dat het er voor zijn partij ook om ging spannen. Met name door de komst van een nieuwe partij. ‘Eigenlijk zouden we 3 zetels moeten kunnen halen, maar we blijven realistisch. En met 2 zetels zijn we ook tevreden. Bovendien is er nu de Burgerpartij, die hoeft nog niets te bewijzen.’ Hij wees er ook op dat Den Haag voor veel mensen toch nog een rol speelt. ‘En toch moeten mensen eens in gaan zien dat de gemeenteproblematiek los staat van Den Haag en wat daar gebeurt. Het zijn beste mensen daar en ze doen hun best, maar wij kunnen hier onze eigen broek wel ophouden.’  

Onbehagen


Henk Kok van die Burgerpartij, op nummer 4 van de lijst, zag op dat moment al wel in dat hij niet in de raad zou komen. ‘Maar ik merk wel een gevoel van onbehagen bij mensen. Er gaan zoveel dingen fout. Ik proef daarin een behoefte die door onze partij kan worden ingevuld.’ Voorman Rinze Visser van de NCPN die ietsjes verderop stond, begreep dat standpunt wel. ‘Maar dan kunnen mensen ook op ons stemmen. Wij hebben in de tijd dat wij in de raad zitten – en dat is al heel erg lang – anders niet gedaan dan mensen ondersteunen. En wij hebben al bewezen dat we dat doen, een nieuwe partij moet dat eerst nog maar eens zien te doen.’ Op dat moment was Visser overigens niet zo positief over zetelwinst. ‘Ik proef minder het enthousiasme dat mensen op ons willen stemmen Vier jaar geleden hadden mensen het gevoel dat ze op ons moesten stemmen, om een goede vertegenwoordiging vanuit voormalig Lemsterland te hebben. Dat gevoel hebben we deze keer minder.’ Achteraf bleek dat toch anders te liggen en steeg de NCPN van 1 naar 2 zetels.  
Dick Toornstra, nummer 6 op de lijst van de PvdA wist op dat moment wel dat hij niet in de raad zou komen. Over de uitslag tot dat moment was hij niet echt verbaasd. ‘De FNP laat blijkbaar in de coalitie niet zien wat burgers van haar verwachten.’ Hij zei te hopen dat er een meerpartijen coalitie zal ontstaan. ‘Dat is namelijk heel erg gezond.’ 

'Ik hoop op acht zetels'


Lucienne Boelsma, lijsttrekker van het CDA was ontzettend gespannen op de avond van de uitslagen. ‘Hier heb je nul invloed op. Van mij mogen ze de uitslagen wel in één keer geven. Je kunt er geen peil op trekken. Ik hoop op acht zetels.’ Een paar meter verderop stond Gerben Veenstra, nummer 12 op de lijst. ‘Ik verwacht voor ons acht zetels en de FNP 6.  Je staat er de hele periode als één team. Dat geeft een teamgevoel. Ik denk dat het CDA huis een hele goede zet is geweest.’ De hoop van de twee werd in de loop van de avond waarheid: het CDA krijgt acht zetels in de raad.

Fout in de telling

Voorlichter Yde Wierda hield in de tussentijd de gang van zaken in de gaten en deelde nog even de lijsten uit van 4 jaar geleden. Zodat mensen konden vergelijken. ‘ De organisatie verloopt tot nu toe vlekkeloos,’ liet hij weten.  ‘Er is wel eens iemand die maar 1 kaart bij zich heeft en die alleen voor de sleepwet kan kiezen. Maar verdere grote zaken zijn er niet en ook geen incidenten.’ Een dag later bleek dat toch een beetje anders te zijn. Een uitslag vanuit Nijemirdum deed al wenkbrauwen omhoog gaan. De FNP daalde daar met 28 procent, het CDA met 20,3. Vreemde cijfers, rare uitkomsten. ‘Wat is daar dan gebeurd,’ vroegen de aanwezigen, maar ook de presentator zich af. Alleen fractievoorzitter Gerda de Vries van de FNP leek het wel een goede uitslag ‘vanwege de grote achterban van de ChristenUnie’. Een dag later bleek dat er daar iets grondig mis was gegaan bij de telling. Voldoende mis om GroenLinks toch niet met 2 zetels te laten stijgen en om de FNP een minder dramatische uitslag te laten hebben. Die partij kreeg daardoor toch weer 1 zetel terug en ging weer naar 7. 

 

‘Ik ben er klaar voor'


Ralph de Graaf van GroenLinks stond er op dat moment glunderend bij. ‘Het gaat echt hartstikke goed. We zijn ontzettend blij. Er zijn nog geen rode getallen voorbij gekomen en dat geeft een mooi vooruitzicht.’ Volgens hem waren de uitslagen het gevolg van 4 jaar keihard werken door de fractie. ‘Maar ook de landelijke tendens werkt mee.’ De Graaf werd op de avond gesteund door onder andere Theo van Bruggen (nummer 10) en Nathalie Kramer (nummer 9.) Lijsttrekker Matthijs Sikkes – van den Berg en Anne Merkuur waren namelijk door gezinsuitbreiding even bezig met andere belangrijke dingen. ‘Ons succes is onder andere te danken aan ons hechte team en de vele vrijwilligers.’ Hij voegde daar aan toe dat veel meer mensen blijkbaar toch ook steeds meer geïnteresseerd zijn in duurzaamheid. Vooral in het buitengebied waar gifstoffen een hekel punt zijn en waar onze partij zich enorm voor heeft ingespannen om dat te beperken. Dat dat dan niet lukt is wel jammer, maar we hebben er wel alles aan gedaan. ‘  Op dat moment leek het er op dat De Graaf ook echt zitting ging nemen als raadslid. ‘Ik ben er klaar voor.’ 

 

Verslies voor de FNP

Gerda de Vries, fractievoorzitter FNP vond het mooi dat ze met de extra zetel in de raad zouden komen. ‘De stijging van GroenLinks past in de landelijke trend. Ik gun het ze ook wel.’ Voor haar eigen partij werd de toon steeds bedrukter.  ‘Met onze tien zetels trokken we de afgelopen jaren ook wel een grote broek aan. Maar wat is niet snap, is dat wij harder worden afgerekend dan het CDA’. De verloren zetels  moet ze afstaan aan onder andere de Burgerpartij De Fryske Marren. ‘Maar die moeten zich eerst nog maar bewijzen.’ Om daarna te zeggen: ‘Het is wel mooi voor de democratie dat er nieuwe partijen bij komen’. 

Nieuwkomer wil ervaring opdoen


Gerard ten Boom, Burgerpartij De Fryske Marren was zich bewust van de underdog positie. ‘Ik hoop op twee zetels. Dan ben je toch wat sterker. Ik ben hartstikke zenuwachtig, maar eigenlijk hoeft dat niet. Ik heb niets te verliezen’. Concrete doelen als raadslid kon hij nog niet noemen. Hij wil zich vooral gaan richten op het opdoen van ervaring. ‘Wij hebben als Burgerpartij nog niet de inzichten gehad in de stukken, die de huidige raadsleden wel hebben. Het leerproces is dus nu het eerste doel.’

Invloed van landelijke politiek

Dat de landelijke partijen invloed hebben op de lokale politiek, merkten vooral D66 en de PvdA. Lijsttrekker Jeannet Speelman-Drees van D66: ‘Wij hopen op een zetel erbij. Het klimaat is vrij onrustig. Twee, drie zetels in totaal zou mooi zijn’. Annemiek Vonk, nummer twee op de lijst: ‘Wij gaan voor drie.’ Johan Dijkstra, nummer 2 Partij van de Arbeid: ‘Toe nu toe was het teneur. Als dit het is, ben ik er blij mee. Ik hoop op de huidige vier zetels. Want landelijk doe je niet meer mee.’

Alle voorspellers hadden het mis

Bij Jaap Temming konden mensen de dagen voor de verkiezingen hun voorspelling doen. De winnaar en de verliezer krijgen een prijs. Twaalf mensen deden mee. ‘En allemaal zitten ze ernaast’, lachte hij. ‘Echt niemand had rekening gehouden met het verlies van de FNP. De verwachting was vooral dat de PvdA in moest leveren.’

Iedere gemeente krijgt een raad die die verdient’


Burgemeester Fred Veenstra had die dag de helft van de stemlokalen bezocht. Zelf had hij ’s ochtends zijn stem uitgebracht in zijn woonplaats Goïngarijp. Opvallende stemlokalen waren er volgens hem genoeg. ‘Terkaple heeft wel een bijzondere traditie. Daar zitten ze met z’n vijven op een rij, gezellig te kletsen. Bij Zorgcentrum Suderigge in Lemmer, zaten de bewoners om de stemhokjes heen. Dat was ook zo in Doniaga in Sint Nyk.’  Over de uitslag liet hij zich niet uit. ‘Iedere gemeente krijgt een raad die die verdient.’ 


Tekst: Meintje Haringsma en Brenda van Olphen


Auteur

brenda.van.olphen