Recensie | Romantiek met een donker randje

JOURE

150 Jaar geleden werd de dichtbundel ‘Snikken en grimlachjes’ van Piet Paaltjens uitgegeven bij drukkerij en boekhandel Roelants in Schiedam.

Om aan deze gebeurtenis aandacht te schenken werden twaalf gedichten uit zijn oeuvre door hedendaagse musici getoonzet en aldus nieuw leven ingeblazen. Bovendien werd het resultaat uitgebracht als eenmalige gelimiteerde uitgave op cd, een unieke samenwerking tussen de Bibliotheek Schiedam en het indie-label Excelsior. Overigens was Piet Paaltjens in het dagelijkse leven dominee, waarbij hij als pseudoniem François Haverschmidt (1835-1894) verkoos. In die zin is het louter toeval dat Excelsior ook het eerste album van Matteo Myderwyk ,‘To move’, uitbracht, het debuut van een Noord-Brabantse domineeszoon… Diverse artiesten: ‘Piet Paaltjens recordings’ (37 min.) Excelsior 96518. In het prachtige, statige hoekhuis aan de Lange Haven te Schiedam waar ooit de voormalige drukkerij en boekhandel Roelants zetelde, in 1867 uitgever van HaverSchmidts eersteling, was het afgelopen augustus een week lang een komen en gaan van artiesten. Zo waren daar constant producer Frans Hagenaars en de leden van The Kik aanwezig om te begeleiden, componeren en te registreren. Immers, elke artiest had een gedicht van de negentiende-eeuwse in Leeuwarden geboren HaverSchmidt uitgezocht dat hem of haar aansprak, ondanks het feit dat de sentimentaliteit en depressiviteit er soms bovenop lag. Overigens dé ingrediënten, die het de schrijvende dominee zo zwaar maakten, dat hij er uiteindelijk aan onderdoor zou gaan… Het is interessant om te zien hoe divers de cd geworden is, dankzij de muziek - sommige artiesten hadden al een vastomlijnd idee van hun lied, waar anderen graag met de musici van The Kik de muziek gingen componeren - maar niet in de laatste plaats door de teksten. Teksten, die veelal op het lijf geschreven lijken te zijn van de uitvoerende artiesten. Wat bijvoorbeeld te denken van ‘Rika’ in de uitvoering van Meindert Talma of van ‘Dan lach ik mij dood’ van predikantenzoon Freek de Jonge waaruit: “Hem die mij grof beledigt, Mij overlaadt met schand, En openlijk mij belastert, Hem rijk ik de broederhand” . De blazers arrangementen van Reyer Zwart geven het nummer iets sacraals! Ook ‘Melkboer’ van Jan Rot, ‘Immortelle C’ van Spinvis, ‘Het Geheim, een echt schitterend georkestreerde ballad van Alex Roeka, en ‘Dat gaat niemand wat aan’ van Thijs Boontjes passen uitstekend in het concept. Eén van de mooiste nummers is ‘Immortelle zestien’ van Clean Pete, subliem gezongen door de tweelingzussen Wijnhoven, en prachtig ondersteund door hun eigen cellospel. Lof zeker aan The Kik, de musici rond Dave von Raven, die met ‘De zelfmoordenaar’ en ‘Loome nachten/Wrange Tranen’ een subliem stuk Nederpop neerzetten. Aardig is dat producer Frans Hagenaars de leden van deze band schertsenderwijs ‘De Bleeke Jongelingen’ noemde, zoals ook Johnny Hoes zijn musici vaak bijnamen gaf bij bepaalde opnames: ‘De Golfbrekers’, ‘Zeemansorkest de Dolfijnen’ enzovoorts, diverse benamingen voor telkens dezelfde musici. O ja, Hoes, die in 1981het voortouw nam op het werk van Paaltjens met zijn mooiste, en tot op heden meest gezochte lp ‘Snikken en Grimlachjes…” Een lovenswaardig initiatief van de Bibliotheek te Schiedam een dergelijk project op te zetten, waarbij ook grafisch ontwerpster Anouk van Mil een pluim verdient voor de geweldige lay out van het album! Matteo Myderwyk: ‘To move’ (43 min.) Excelsior 96492 Matteo Myderwyks eerste release op het Excelsior-label mag er zijn. Voor de toetsenist, pianist moet het aardig zijn om op een label dat normalerwijs geen “klassiek” uitbrengt te debuteren. Het verhaal rond deze muzikant, die op dit album de Steinway-vleugel bespeelt, is te aardig om u te onthouden: Als veertienjarige kocht hij een keyboard waarop hij dag en nacht aan het oefenen ging. Op een gegeven moment beheerste hij het instrument zodanig dan het koor uit de kerk van zijn vader hem een piano schonk. Als dank begon hij vervolgens op zondag het kerkorgel (!) te bespelen. De stap naar het Tilburgs Conservatorium was vervolgens gauw gezet, de plek waar hij zich in klassieke muziek en improvisatie zou bekwamen. De improvisatie laat de nu zevenentwintigjarige nog steeds niet varen, integendeel. Dit bewijst hij op de cd, die in de kleine zaal van Muziekgebouw Eindhoven geregistreerd werd. In elf nummers met Engelstalige namen als ‘Circles’, ‘Mirrors’, enzovoort improviseert hij erop los. De stijl doet denken aan die van componist Simeon ten Holt. In elk concert dat Myderwyk geeft zal het resultaat anders zijn. Bladmuziek is hier dan ook “not done”: muzikale keuzes worden immers op het moment van uitvoering gemaakt, vandaar. Ondanks het feit dat er geen “verkeerde noot” op de cd voorkomt, betrapte ik mezelf erop dat mijn interesse voor het album na zo’n twintig minuten afnam. Tussen andere muziek door gedeeltes van dit album draaien zou mijn credo dan ook zijn. Dit om te vermijden dat de al te fraaie muziek als “muzak”, (achtergrondmuziek) gaat klinken… Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen