Expositie ‘De klokken van Chagall’

JOURE

In Museum Joure is van 21 november t/m 30 december een expositie te zien van werk van Chagall. Centraal in de expositie staan de ‘klokken van Chagall’. Een mysterieus motief in het werk van Marc Chagall: ouderwetse (staart)klokken, zwevend boven steden en landschappen. Bij de expositie worden twee lezingen georganiseerd. De expositie past prachtig bij Museum Joure, waar de grootste collectie Friese klokken is te zien.

Met ‘De klokken van Chagall, na zestig jaren’ herdenkt het Chagall Research Centre Wuyt een bijzondere episode in de Nederlandse kunstwereld. In 1956 trokken drie jonge Nederlandse kunstenaars, Joop Beljon, Pieter Brattinga en Ed van der Elsken, in een Lelijke Eend naar Zuid-Frankrijk. Ze kwamen terug met een litho-tekening van Marc Chagall, ‘Les Pendules’. Beeldhouwer Beljon schreef in 1956 een essay over de zwevende staartklokken in het werk van Marc Chagall. Grafisch ontwerper Pieter Brattinga wilde dit publiceren in het ‘Kwadraatblad’, een jaarlijkse gratis uitgave van de Hilversumse drukkerij De Jong & Co. Hierbij vatte Brattinga een vermetel plan op voor de illustratie: hij verzocht Chagall hoogstpersoonlijk om een nieuwe klok te tekenen. En jawel, de meester stemde toe! Een tocht naar ’s mans atelier in Zuid-Frankrijk volgde. Fotograaf Ed van der Elsken reisde mee om dit avontuur vast te leggen.

Zestig jaar later is de tijd rijp voor een terugblik. En wel in de vorm van een dat op 8 februari 2017 in het Haagse Museum Meermanno werd gepresenteerd. Bovendien organiseert het Chagall Research Centre een reizende expositie, die in twaalf Nederlandse plaatsen neerstrijkt. Van 21 november t/m 30 december is de tentoonstelling in Museum Joure te zien.

Lezingen ds. Jan Henk Hamoen en drs. Pieter Zuidema

Bij de expositie ‘De klokken van Chagall’ worden twee lezingen georganiseerd. Op donderdag 23 november om 20.00 uur geeft ds. Jan Henk Hamoen een lezing over tijdsbeleving in het werk van Chagall en de religieuze symboliek van de kunstenaar. Op vrijdag 10 december om 15.00 uur geeft drs. Pieter Zuidema uit Amsterdam een lezing over hoe de kunstenaar Chagall uitdrukking geeft aan de tijdsbeleving.

De klokken van Chagall, na zestig jaren

Destijds interpreteerde Beljon het terugkerende klokmotief in het werk van Chagall als een protest tegen de tijdgeest, die werd gedomineerd door de oprukkende techniek. Pieter Zuidema relateert de klokken echter aan Chagall’s tijdsbeleving: “Ik ken geen andere schilder die de tijdsbeleving als onderwerp oppakt in zijn werk. In het Europese denken – dat wortelt in het oude Griekse en Joodse denken − leeft de veronderstelling dat de tijd er altijd al is geweest, maar ooit ophoudt. Denk aan een term als ‘eindtijd’. Volgens mij probeert Chagall met al die zwevende staartklokken onze reis naar die ‘oneindigheid’ vorm te geven.”

Op 10 december 2017 zal drs. Pieter Zuidema uit Amsterdam in de expositiezaal boven het klokkenmuseum van Joure een toelichting geven op de expositie aan de hand van de gepresenteerde werken. Uitgangspunt is natuurlijk het boekje dat op 8 februari 2017 ten doop is gehouden in het oudste boekenmuseum ter wereld dat zich in den Haag bevindt. Na de presentatie in het Museum Meermanno is de kleine reizende expositie van start gegaan in het museum van Elburg om steeds na een maand op een andere locatiein Nederland neer te strijken. Kernvraag is hoe een beeldend kunstenaar uitdrukking probeert te geven aan de tijdsbeleving. Daarbij probeert Chagal in zijn werken uitdrukking te geven aan het besef in mensen dat de tijd zelf ook onderweg is.

Dat op weg zijn naar ‘het einde der tijden’ houdt verband met de eeuwige wederkeer van de seizoenen, van het ontstaan van nieuwe generaties…… maar bevat een heel andere dimensie dan de tijdsbeleving die zich in mensen voltrekt. Chagall voelt in de weergave van deze thema’s een waarachtige representant van de Europese cultuur en pretendeert niet om vanuit zijn innerlijke beleving over die grenzen -die hem vanaf zijn geboorte zijn aangereikt- heen te stappen.


Auteur

Redacteur