Recensie | De Marvel-jaren 1961-1978 in beeld

Joure

In 2014 verscheen er een boek op groot formaat: ’75 Years of Marvel Comics’, dat door uitgeverij Taschen meteen als een boek “op ‘Hulk’-formaat” werd aangekondigd.

Zowel de aanschafprijs van het geweldige boek als het formaat zullen de reden geweest zijn dat er nu een boek van geringer proporties over Marvel is verschenen, hoewel 33 x 24 cm er ook zeker nog wezen mag! Wel hebben de uitgever en auteur Roy Thomas besloten om uit ’75 Years…’ de periode 1961 – 1978 over te nemen, 400 pagina’s van de oorspronkelijke 720! Weliswaar in het Engels omdat de comics van Marvel toch veelal in die taal gelezen worden en omdat een Nederlandstalige uitgave hier niet rendabel zou zijn. Roy Thomas: ‘The Marvel Age of Comics’. Taschen. ISBN 978 3 8365 6776 3. De vroege jaren In 1939 richtte Martin Goodman ‘Timely Comics’ op, een stripuitgeverij die met name in de jaren 50 en 60 tal van superhelden zou lanceren en daarmee de grote rivaal van DC Comics werd. Scenarist Stan Lee en tekenaar Jack Kirby gooiden meteen hoge ogen met hun creatie ‘Human Torch’, die deel zou gaan uitmaken van de superheldengroep ‘Fantastic Four’. Al in Timely’s eerste nummer van ‘Marvel Comics’ zou hij naast de bandiet Namor the Sub-Mariner van de partij zijn. Werden er van deze eersteling, die de voormalige uitgever van pulp westerns deed uitkomen “slechts” 80.000 verkocht, nummer twee zou maar liefst 800.000 keer over de toonbank gaan! Een andere redacteur van Timely Comics was scenarist-tekenaar Joe Simon, die twee jaar later samen met Jack Kirby met ‘Captain America’ de Golden Age, het Gouden Tijdperk van de superhelden, zou inluiden. Hun eerste nummer uit maart 1941 werd meteen een miljoen keer verkocht! Geen wonder dat Japanners, nazi’s en andere vijanden van De Verenigde Staten in deze serie lik op stuk kregen… Na de oorlog zouden criminelen en communisten dé vijanden zijn van Captain America, de serie die in 1950 werd beëindigd. Sommige personages die in Timely Comics avonturen zouden beleven met iets minder succes komen zo nu en dan nog in Marvel-strips voor zoals Miss America, Vision en Angel. De naoorlogse jaren Superhelden waren na de Tweede Oorlog uit de gratie zodat er naarstig gezocht werd naar nieuwe helden en nieuwe stripgenres. Onder de nieuwe naam Atlas Comics ging Timely door. Nu werden westerns, science-fiction- en monsterverhalen opgevoerd. De Marvel Comics: Spiderman In 1961werd de naam Atlas Comics gewijzigd in Marvel Comics, waarbij andermaal een nieuwe koers zou worden bevaren. Superhelden moesten weer de dienst uitmaken. De ‘Fantastic Four’ werd nieuw leven ingeblazen en met Spiderman, die in 1962 als comic verscheen in ‘The Amazing Spider-Man’, kon Marvel weer prat gaan op een nieuwe superheld! Stan Lee en Steve Ditko waren de bedenkers van Spiderman, in het dagelijkse leven Peter Parker, student natuur- en scheikunde, die gebeten zou worden door een radioactief bestraald spinnetje. Een beet, die er voor zorgde dat Peter over buitengewone spinneneigenschappen zou gaan beschikken… en….over een grote schare vijanden! Helden en antihelden Stan Lee en Jack Kirby gingen vervolgens helden en antihelden creëren , waarbij karakterontwikkeling van de hoofdpersonages de strips aannemelijker maakte. Zo ontstonden onder anderen Iron Man, Thor, Daredevil en de Hulk. Toen de Amerikaanse regering een beroep deed op de uitgever om Spiderman in te zetten als icoon tegen drugsmisbruik, werden er door Lee drie verhalen over de spinnenman geschreven, die alle verschenen in de ‘Amazing Spiderman’-comic-serie. Niet voor niets zou het bedrijf door dit soort initiatieven dan ook de bijnaam krijgen van ‘The House of Ideas’, het ideeënhuis… Goodman stopt als uitgever Na een heel leven aan strips, “comics”, te hebben gewijd ging good old Goodman in 1972 met pensioen. Lee volgde hem op als uitgever, waarna Marvel nieuwe experimenten aanging. De sword-and-sorcery zou verbeeld gaan worden in onder anderen ‘Conan the Barbarian’, en‘Red Sonja’, terwijl ook de vechtkunst een eigen strip kreeg in de vorm van de ‘Master of Kung Fu’. Zelfs satire zou niet ontbreken: ‘Howard the Duck’ is bepaald niet te vergelijken met ‘Donald Duck’… Al deze vernieuwingen zouden ertoe bijdragen dat DC Comics als stripleider in 1972 ingehaald werd door Marvel! Nog meer veranderingen Halverwege de jaren zeventig ontstonden er distributieproblemen bij Marvel. Met als gevolg dalende verkoopcijfers. Besloten werd zich te gaan richten op de buitenlandse markt, zodat er zelfs een stripserie opgezet werd waarin een Britse superheld zou excelleren: ‘Captain Britain’. In de jaren tachtig tot en met de huidige tijd zouden nog veel meer veranderingen binnen uitgeversconcern Marvel plaatsvinden, maar, wie weet daarover bij een volgende boekuitgave meer… Roy Thomas De in South Carolina woonachtige auteur Roy Thomas (1940) kent het comic-vak als geen ander. In de jaren 1965-1980 werkte hij voor het Marvel-concern aan diverse stripseries als scenarist, waaronder ‘Avengers’, ‘X-Men’, Conan the Barbarian’, de ‘Hulk’ en ‘Star Wars’. Vervolgens zou hij werkzaam zijn bij concurrent DC Comics. Later zou hij als freelancer de draad wel weer regelmatig oppakken voor Marvel. Ook voor televisie-series zou hij menig script schrijven. Het in de inleiding aangehaalde boek ’75 years of Marvel Comics’ is letterlijk en figuurlijk zijn “meest gewichtige” boek dat alom waardering oogstte, zeker bij de vele Marvel-strip-geïnteresseerden en liefhebbers. Zo is de conclusie rond ‘The Marvel Age of Comics 1961-1978’ dat we hier met zeer interessante materie te maken hebben, waarbij de keus aan beeldmateriaal uit de betreffende tijd voorbeeldig is. Het boek past dan ook uitstekend bij de eerder uitgebrachte stripinformatiebundels op royaal formaat over onder anderen DC: boeken, die een groot encyclopedisch gehalte bevatten. Op de schutbladen voor- en achterin worden de jaren chronologisch vermeld met daarin naast het wereldnieuws de bijzonderheden aangaande de Marvel-uitgaven van de desbetreffende jaren. Ook een biografie van de medewerkers uit de periode 1961-1978 ontbreekt niet. Waarom uitgever Taschen uit het lijvige oerboek rond Marvel nu net de periode ’61-’78 heeft gehaald, is mij niet geheel duidelijk. Waarom niet het boek in tweeën (of in drieën) verdeeld, zodat de complete geschiedenis rond de stripgigant in ieders boekenkast kan komen te staan. Of gaat het hier slechts om de jaren van hoogtij van het Marvel-concern? Feit is dat dit prachtig uitgevoerde boek van Taschen met stofomslag smaakt naar meer! Van Marvel dan wel van die andere belangrijke comic-uitgever van voorheen: ‘Classics Illustrated’, in ons land uitgegeven onder de serienaam ‘Illustrated Classics’. Wie weet… Is Benedikt Taschen, de uitgever, ooit vanuit zijn grote liefde voor comics niet aan zijn uitgeverij begonnen…? Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen