Recensie | Sleenovia, een bewogen stuk stripgeschiedenis

JOURE

Bij velen onder u zal er niet meteen een lichtje gaan branden wanneer ik u de naam noem van “meneer Van Zwam…” Het was in oktober 1947 dat er in de Belgische krant ‘De Nieuwe Gids’, die in 1950 zou opgaan in de Gentse krant ‘Het Volk’, een nieuw stripverhaal ging lopen van ‘De avonturen van Detectief Van Zwam’.

Maker was Marc Neels, die onder het pseudoniem Sleen, een omkering van zijn familienaam, als opdracht had concurrent ‘De Standaard’ de loef af te steken. Bij hen was ‘Suske & Wiske’ vanaf 1945 van start gegaan en vrijwel meteen een weergaloos succes gebleken. Dat de avonturen van ‘Detectief Van Zwam’, zeker in Nederland, sowieso niet erg bekend zijn komt doordat een nevenfiguur gaandeweg de serie de hoofdrol zou gaan opeisen: “Nero’, een naam die hier bij veel stripliefhebbers bekend is. De serie ‘Nero’ zou uitgroeien tot een klassieker onder de Vlamingen, zo klassiek dat er in 1965 grote commotie ontstond toen Marc Sleen met zijn schepping Het Volk verliet om zich te vervoegen bij De Standaard . In het vervolg zou zijn “tekenverhaal” gebroederlijk in die krant staan naast de Willy Vandersteen-producties ‘De Rode Ridder’, ‘Karl May’, ‘Biggles’ en uiteraard ‘Suske & Wiske’. De spanningen tussen beide kranten zouden echter vooraf huizenhoog oplopen… WIREL naar Marc Sleen: ‘De avonturen van Nero en Co: Sleenovia’. Uitgeverij Bonte, Brugge. (sc. & hc., groot formaat & extra info). De komst naar de Standaardkranten werd met veel luister aangekondigd door middel van tekeningen, een reclamecampagne met behulp van poppen, artikelen, een brochure en een wedstrijd met riante prijzen. Vanwege contractuele verplichtingen mocht Marc Sleen gedurende de eerste maanden na zijn vertrek bij het Volk niets publiceren. Er werd naarstig gezocht naar een oplossing, die het volgende zou inhouden: de geschiedenis van Nero en de zijnen zou getekend worden door medewerkers van Studio Vandersteen op een scenario van redacteur Gaston Durnez, de man die in 1947 het allereerste verhaal van Detective Van Zwam had geschreven. Het scenario bestond uit uitgeknipte figuurtjes uit de Nero-verhalen, teksten, schetsjes en woordtoevoegingen. Daar moest Wirel het mee doen. Wirel, dat stond voor het pseudoniem van Willy Vandersteen en Karel Verschuere, waarbij de laatste studiomedewerker was bij de tekenstudio van Vandersteen. Het verhaal komen we tegen in het fraai uitgegeven boek dat uitgever-schrijver Peter Bonte maakte. In de soft cover editie het verhaal en een korte uiteenzetting van de geschiedenis door Yves Kerremans en Gaston Durnez, en in de op groot formaat uitgebrachte ‘Sleenovia’ andermaal dit verhaal aangevuld met een dossier van meer dan zeventig pagina’s Sleen-historie! In Nederland kennen we de uitdrukking “Nederland op zijn smalst”, maar of dat gezegde ook bekend is bij onze Zuiderburen, “België op zijn smalst…” weet ik niet. In ieder geval eiste Het Volk stopzetting van ‘Sleenovia’ en spande deze krant een kort geding aan jegens De Standaard. Bij aflevering vier van ‘Sleenovia’ kreeg Nero plotseling een kap over het hoofd, kregen de overige helden een ander uiterlijk en bleek de naam ‘Nero’ verdwenen. Voorop de kranten van De Standaard verscheen vervolgens een verklaring naast een gemaskerde waarin gesproken werd over een betwisting van auteursrechten, waarbij het “tekenverhaal” een andere, ongewone vorm had aangenomen. Het Volk reageerde hierop door te stellen dat iedereen wist wie schuilging onder de kap. De rechters procedeerden intussen hevig door, zodanig dat enige leidende politieke katholieken het maar een droevig spektakel vonden dat twee katholieke krantenconcerns elkaar zo in het haar waren gevlogen. Uiteindelijk nam Sleen zijn creatie Nero gewoon mee naar De Standaardkranten alsmede werk dat hij maakte voor diverse reeksen voor jeugdblad “’t Kapoentje”. Bij Het Volk werd nu Jef Nys de nieuwe huistekenaar. Zijn creatie ‘Jommeke’ zou bij de Vlamingen eveneens zeer geliefd worden. Overigens had de ruzie over het “Nero-gebeuren” wel slachtoffers gekost. De Standaardgroep kende een gigantische oplage van 300.000 kranten, concurrent Het Volk bleef steken op 200.000 exemplaren.. Door faillissementen van de Standaardgroep verschenen de Avonturen van Nero vanaf juli 1995 weer in Het Volk na een afwezigheid van 30 jaar, waarmee de cirkel rond was… Het verhaal In Sleenovia moest elkeen blij gezind zijn onder leiding van de goedmoedige president Nero. De grondwet zou bestaan uit alle, op dat moment verschenen, albums van hem. Wanneer er een standbeeld van Marc Sleen onthuld wordt deelt Nero mee dat Sleenovia wil toetreden tot de UNO. De Federatie van Serieuze Landen is hierop tegen onder het mom “dat ze bedreigd wordt door een klein lachend volkje..!” Dan begeeft Nero zich op weg naar de UNO om zijn kandidatuur te verdedigen. Vele hilarische situaties volgen, situaties die veelal geënt zijn op gebeurtenissen ten tijde van het verhaal, situaties die soms lichtelijk gedateerd aandoen. Wat vaak gezegd wordt is zeker waar: wat Marc Sleen heeft betekend voor de Vlamingen, heeft Marten Toonder betekend voor de Nederlanders. Toonders dagstrip ‘Koning Hollewijn’ waarin hij de Nederlander, zijn manier van doen, en de politiek op de korrel nam, is dan ook te vergelijken met de onderhuidse humor van Sleen. Wie slechts het verhaaltje wil lezen en genoeg heeft aan het essay ‘De geschiedenis van Sleenovia’ kan ik de goedkope versie aanraden. Wie alle ins en outs tot zich wil nemen kan ik de grote hard cover uitgave aanbevelen waarvan u documentatiemateriaal ziet afgebeeld, onder anderen de foto waarop Sleen aan de linker kant en Vandersteen aan de rechterkant gebroederlijk “de tekenverhalen” doornemen. Prachtige en interessante uitgaven voor de liefhebbers waarvoor de makers maar wat veel werkzaamheden moeten hebben verricht! Koos Schulte

Auteur

Redactie