Recensie | Gevolgen van een plezierreis op de Rotterdam-Zuid-Amerika-Lijn

SNEEK

Met het verstrijken van de roaring twenties daalden de cijfers van een goed willende HBS-scholier, die zich meer was gaan inzetten als voorzitter van de schoolvereniging dan als ijverig student.

Geen wonder dat de leerling dan ook hard moest blokken om op het examen een goed resultaat te behalen. Een eindexamen dat in de zonnige junimaand van 1931afgenomen werd en door de persoon in kwestie ondergaan werd als “een vreselijke gebeurtenis”. Omdat de examencommissie een oogje toekneep bij het vak scheikunde wist de student op het nippertje te slagen… Wie het hier betrof?: Marten Toonder (1912-2005), die in later tijd zou uitgroeien tot een unieke striptekenaar met een uitgesproken literair talent! Als beloning voor zijn slagen mocht de jongeling een reis meemaken op het SS Alcyone, waarvan zijn vader de gezagvoerder was. In Zuid-Amerika maakte hij kennis met strips en hun makers, een gebeurtenis die zijn verdere leven zou bepalen. Eenmaal terug in Nederland wist hij wat hij worden wou: tekenaar! Dat Marten Toonder meer is geworden dan “een tekenaar” is nu algemeen bekend. Een onuitgegeven manuscript uit 1937, dat tijdens researchwerk voor het Schrijversprentenboek in 2012 voor het Schrijversprentenboek in het letterkundig Museum door Klaas Driebergen werd teruggevonden, mag gelden als het eerste door Toonder geschreven boek. De mogelijkheid bestaat dat Martens broer Jan Gerhard mede-auteur is of dé auteur, omdat Marten rond 1937 zich vooral met het tekenen bezighield. Uitgeverij Personalia bracht het boek uit in een fraaie gebonden uitgave! De jaarwisseling 2012-2013 Ter gelegenheid van de jaarwisseling 2012-2013 verblijdde uitgeverij De Bezige Bij haar vrienden met een gebrocheerde uitgave in facsimile van ‘Tim MacNab zoekt copy’. Alle pagina’s zoals Marten Toonder ze had getypt inclusief doorhalingen en correcties. Het eveneens teruggevonden omslag in pastel waarop Marten Toonder zichzelf als auteur aanprees, prijkte trots voorop. Marten Toonder: ‘Tim MacNab zoekt kopij’. Uitgeverij Personalia, Leens. ISBN 978 90 792 8792 5. Met een fraai gebonden uitgave maakt uitgeverij Personalia het mogelijk dat iedereen nu in het bezit kan komen van deze feniks waarvan de spelling is aangepast aan die van deze tijd. Tevens leest het boek gemakkelijker, omdat de getypte versie zoals die in 2012 was uitgebracht lastiger te lezen was vanwege vlekken, dicht gelopen letters en correcties, zoals die in het manuscript van 1937 voorkwamen.. In het voorwoord van Tomas Ross wijst deze op de benaming welke De Bezige Bij in 2012 aan het boek gaf, “een zeevaartroman”. Niets is minder waar. Weliswaar speelt de intrige zich af op een schip, waarbij alles draait om een tweetal moorden aan boord begaan, zodat we te maken hebben met “een heuse detective” van Marten Toonder. Misdaadauteur Ross, die tevens een verwoed verzamelaar is van Nederlandse detectives van voor de Tweede Wereldoorlog, noemt het boek dan ook een ‘whodunnit’, helemaal in de trant van de jaren dertig. Hij betitelt het boek zelfs als “een uniek pareltje”, zeker als men het vergelijkt met de gevestigde vaderlandse misdaadauteurs uit die jaren, Ivans, Willy Corsari en Havank. Onbetwiste hoofdpersoon is de Friese gezagvoerder Sixma, die belandt in een net vol intriges, nota bene op zijn eigen schip de S.S.Wega. Deze ik persoon zou niemand minder dan Martens vader kunnen zijn, die eveneens kapitein was op een schip dat voer op Zuid-Amerika. Echter , de wens is de vader van de gedachte en waarom zou Marten junior zichzelf niet getransformeerd kunnen hebben naar een heldhaftig gezagvoerder… Het is journalist Tim MacNab, die hem als een soort “dr. Watson” terzijde staat in zijn speurwerk. De door Marten Toonder aangehaalde reis mag gefundenes Fressen genoemd worden. Het is immers de tocht welke hij maakte nadat hij zes jaar eerder geslaagd was voor zijn HBS-examen! Nadat een eerste moord snel gevolgd wordt door een tweede, neemt stormenderhand het aantal verdachten toe. Toch kunnen de onschuldigen, wanneer Las Palmas aangedaan wordt, weer opgelucht adem halen wanneer voornoemd tweetal de dader(s) weet te ontmaskeren. De termen “ouwe walrus” en “cappy”, die in ‘Tim MacNab zoekt kopij’ veelvuldig gebezigd worden, zouden vele jaren later, zij het in iets anders geschreven vorm, terugkeren in de stripseries van Toonder: ‘Tom Poes’ (1941)en ‘Kappie’ (1945). Liefhebbers van het verzameld werk van Marten Toonder kunnen derhalve al helemaal niet meer om ‘Tim Mac Nab’ heen! Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen