Recensie | Hoe een klein nomadenvolk uitgroeide tot een supermacht

JOURE

In de 10de en 11de eeuw heerste de machtige Liao-dynastie, een rijk dat zich uitstrekte over meer dan 4.000 kilometer in Azië.

Het Drents Museum organiseert tot en met 29 oktober van dit jaar een indrukwekkende tentoonstelling over de nomadendynastie Liao uit Binnen-Mongolië waarbij spectaculaire archeologische vondsten zorgen voor een unieke inkijk in hun cultuur . De vormgevers van de expositie hebben de opzet zodanig gemaakt dat de bezoekers zich op de uitgestrekte steppe van Centraal Azië wanen. De tentoonstellingscatalogus over de in het westen vrijwel onbekende dynastie onder redactie van van drs. V.T. van Vilsteren verscheen als deel 8 in de serie ‘Internationale Archeologie in het Drents museum’ bij WBOOKS, Zwolle. V.T. van Vilsteren: ‘The Great Liao. Nomadendynastie uit Binnen-Mongolië (907-1125)’. WBOOKS , Zwolle. ISBN 978 94 625 8192 0. In het gebied aan weerszijden van de Liao-rivier stichtten nomadische herders, de Khitan, de Liao-dynastie. Al deze strammen bijeen zouden uitgroeien tot een machtig rijk. Roof- en veroveringstochten, de handel in luxe goederen, en overeenkomsten met buurvolken zorgden voor een imperium, dat het huidige Mongolië, delen van Noord-China, Rusland en Noord-Korea zou bestrijken. Ommuurde steden met prachtige paleizen, kloosters en tempels, en onderkomens voor soldaten werden gesticht. De teloorgang Na tweespalt binnen de Liao ontstond er na twee eeuwen onrust onder onderworpen bevolkingsgroepen, een onrust die versterkt werd door natuurrampen, periodes van voedselschaarste en tekorten van de eigen munt. De stammen der Jürchen uit Oost-Mantsjoerije, leveranciers van giervalken voor de jacht en van de paarden, zouden uiteindelijk in opstand komen tegen de Liao vanwege wreedheden. De Liao raakten verdeeld, en verloren in hoog tempo de macht over hoofdsteden en grondgebieden, zodat Liaokeizer Tianzuo in 1125 in handen viel van de Jürchen-troepen. Een eeuw later zou Genghis Khan van zich doen spreken! Een unieke eigen Liao-cultuur Gedurende de Liao-dynastie werden overledenen vaak achtergelaten op de steppe. Hout voor een crematie was veelal niet aanwezig en de bevroren grond kon maar moeizaam geopend worden. Roofvogels, wolven, en andere wilde dieren zorgden ervoor dat de lijken verdwenen… Zoals in meerdere culturen plaatsvond, kregen de rijken veelal een graftombe tot hun beschikking. Beschilderde muren en voorwerpen die meegegeven werden aan de overledene zoals paardentuig, gebruiks- en siervoorwerpen van brons, zilver, goud, lak, hout en glas, dan wel zijde, geven ons inzicht van de pracht en praal van de elite en van het vakmanschap van de makers. Veel teruggevonden tombes zijn door grafrovers leeggehaald, maar de tombes die onaangetast waren, zoals die van prinses Chen, die nog maar zeventien jaar oud was, en haar echtgenoot Xiao Shaoju, die ruim tien jaar ouder geweest moet zijn, oogden zo schoon en netjes “alsof de laatste persoon een dag er voor de deur achter zich had dichtgetrokken”. De lijkwaden van gaaswerk en zilverdraad, zilveren laarzen versierd met gouden feniksen, en op hun gezicht een masker van goud oogsten nu ieders bewondering! Ook de grafgiften zijn van een ongeëvenaarde kwaliteit. De prinses van Chen Het gouden dodenmasker van de prinses van Chen, weergegeven voorop het boek en aanwezig op de tentoonstelling(!), dat in 1986 in een graf ontdekt werd straalt kalmte en waardigheid uit. De nagebouwde graftombes van de Zhang-familie uit Xuanhua zijn eveneens in het Drents Museum als in het boek te bewonderen. Met tentoonstellingen over de internationale archeologie weet het Drents Museum keer op keer respect af te dwingen. Begonnen in 2008 met het terracottaleger van Xi’an, de Dode Zeerollen in 2013, de mummies in 2014 en de Maya’s in 2016, om slechts enige onvergetelijke exposities aan te halen, zal ook deze in ieders geheugen gegrift komen te staan. Het boek van drs. Van Vilsteren bevat naast de hoogtepunten, die ook in het museum te zien zijn, een grote verscheidenheid aan fotomateriaal. Zeer opvallend en luxe, en perfect passend bij de inhoud van het boek, zijn de schutbladen “van zilver”. Zowel de tentoonstelling als het uitstekend gedocumenteerde boek tonen eens te meer een unieke inkijk in de cultuur van de Liao! Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen