Recensie | Gegijzeld, erger dan in het gevang

Sneek

Regelmatig worden er mensen gegijzeld. Vers in ons geheugen staat de gijzeling van beide ‘Spoorloos’- journalisten Derk Bolt en Eugenio Follender door de ELN in Colombia.

Vanzelfsprekend herinneren velen zich nog cultureel antropoloog Arjan Erkel, die tijdens zijn werkzaamheden voor Artsen Zonder Grenzen van augustus 2002 tot april 2004 in de Russische deelrepubliek Dagestan door de FSB werd gegijzeld. Minder bekend in ons land is de gijzeling van Christophe André, in 1997 medewerker van Artsen Zonder Grenzen, die in 1997 tijdens zijn eerste missie in de Kaukasus werd ontvoerd. Een gijzeling, die van 2 juli tot en met 18 oktober van dat jaar zou duren. Guy Delisle tekende zijn verhaal op om het vervolgens te verstrippen tot een indrukwekkende graphic novel. Guy Delisle: ‘Gegijzeld’. Scratch Books. ISBN 978 94 92117 618. Gegijzeld worden is erger dan in de gevangenis zitten. In de gevangenis weet je waarom je vastzit en wanneer je weer vrijkomt. Als je gegijzeld wordt, heb je zelfs dat geringe houvast niet. Je hebt helemaal niets. Een derde van mensen die ooit gegijzeld zijn, houdt aan een vrijheidsberoving dan ook een blijvend trauma over. Wanneer Christophe André, in Nazran, een Russische republiek ten westen van Tsjetsjenië in diepe slaap is, wordt de financieel adviseur ontvoerd , om vervolgens in een kale kamer opgesloten te worden. Een periode van eindeloze onzekerheid breekt aan; vastgeketend aan de verwarming krijgt hij van tijd tot tijd van diverse personen groentesoep, brood en thee. Om de geest levendig te houden, vertelt hij zichzelf hoe de veldslagen in de Napoleontische oorlogen zijn verlopen, historie die hem altijd heeft gefascineerd. Van tijd tot tijd rijpt bij Christophe het plan om te proberen te ontvluchten, om uiteindelijk tot de slotsom te komen dat hij het toch niet aandurft. In het boek dat dagboeksgewijs de gebeurtenissen volgt, leren we de hoofdpersoon kennen als een sympathiek personage dat denkt aan het moment van vrijlating, zo die er ooit komt, aan Céline zijn zus die zal gaan trouwen, en aan zijn collega’s. Wanneer hem uiteindelijk ter ore komt dat er een miljoen voor zijn vrijlating geëist gaat worden, vraagt hij zich af of een dergelijk bedrag voor hem niet veel te veel is… Hoewel hij erachter komt dat hij in een huis vertoeft waarin ook een gezin verblijft, wordt hij op een gegeven moment verscheept naar een andere locatie. Daar is het dat hij, wanneer de aandacht van de gijzelnemers een moment verflauwt, kans ziet te ontkomen. Ene Azran en Zovra helpen hem een veilige plaats te bereiken, waarna hij zijn chef de mission kan omhelzen. Zijn helpers worden uiteindelijk met de dood bedreigd, waarop Christophe en AZG er voor zorgen dat ze in Frankrijk asiel toegewezen krijgen. Ook na zijn gijzeling zou André de humanitaire sector altijd trouw blijven. Na zes maanden van welverdiende rust vertrok hij opnieuw op missie voor Artsen Zonder Grenzen, voor wie hij nog 18 jaar werkzaam zou blijven. De Canadese animator Guy Delisle (1966) heeft zijn hoofdpersoon neergezet als een mens van vlees en bloed, in een verhaal waarin weinig gebeurt. Juist de alledaagse saaiheid geeft het verhaal de diepgang, die ervoor zorgt dat je het boek in één ruk uitleest. Het schetsmatige tekenwerk voorzien van pover kleurgebruik in de tinten grijs en blauw is precies datgene wat het verhaal behoeft. Een mooier boek om de angsten en verschrikkingen rond een gijzeling te doorgronden, ken ik niet! Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen