Recensie | Thé Tjong-Khing, van Arman en Ilva naar Xing-Ya en Wu Wen

SNEEK

Op woensdagavond 12 april arriveerden er twee bijzondere gasten op Schiphol uit China, Xing-Ya en Wu Wen. Daarbij denken we natuurlijk meteen aan de panda’s naar wie jarenlang reikhalzend werd uitgekeken.

De twee troeteldieren, die een onderkomen hebben gekregen in Pandasia, nu al het “mooiste pandaverblijf ter wereld” genoemd in Ouwehands Dierenpark Rhenen. Voor de ‘Gouden Boekjes’ maakte Thé Tjong-Khing van deze gebeurtenis een prachtig prentenboek. Eveneens verscheen er van Thé het laatste verhaal van de serie, dat hij maakte als medewerker van de Marten Toonder Studio’s: ‘Arman & Ilva, De kolonisten’. Thé Tjong-Khing & Jet Bakels: ‘Xing Ya en Wu Wen gaan logeren’. Uitgeverij Rubinstein. ISBN 9 789047 622918. Jet Bakels, antropoloog, tentoonstellingsmaker, onderzoeker en publicist schreef het aardige ‘Xing Ya en Wu Wen gaan logeren’ als speciale uitgave van Ouwehands Dierenpark Rhenen. Wie de warme aquarelkleuren ziet welke Thé heeft gebruikt voor de illustraties van dit Gouden Boekje, zijn eersteling in de serie (!), heeft meteen door dat hij er met veel plezier aan heeft gewerkt. In het kort komt het verhaal hierop neer: Wanneer Xing Ya een uitnodiging krijgt van de Koning om naar Nederland te komen, raakt hij in de problemen. Zou hij zijn buurmeisje Wu Wen kunnen vragen om met hem mee te gaan naar dat verre land aan de andere kant van de wereld? Wu Wen reageert afhoudend: zijn de dieren wel aardig tegen hen, is de bamboe wel lekker, en wat is schaatsen en fietsen? De aardige gedichtjes welke Xing schrijft aan Wu doen haar besluiten mee te gaan, immers: “Is het niet leuk dan gaan we vliegensvlug, weer door de lucht, met snelle vaart, direct naar China terug!” Na de ontvangst in Nederland, voelen de pandabeertjes zich weldra thuis. Zeker als Xing in de verte de weerschijn ziet van lampions welke hem doen terugdenken aan China… Of het ook werkelijk goed gaat met beide panda’s, of ze elkaar niet de tent gaan uitvechten, of er ook nakomelingen komen, en wanneer beide dieren bezocht mogen worden door het publiek, zijn zaken die in de toekomst verborgen liggen… Een heerlijk prentenboekje om vooraf te lezen, dan wel na een bezoekje aan Ouwehand als souvenir te schenken! Thé Tjong-Khing & Lo Hartog van Banda: ‘Arman en Ilva 16. De kolonisten’. Uitgeverij Sherpa ISBN 978 90 8988 034 5. Met dit zestiende verhaal van de krantendagstrip welke Thé Tjong-Khing en scenarist Lo Hartog van Banda in de jaren 1969-1975 maakten voor de Toonder Studio’s, is er een eind gekomen aan het grootschalige project van de Haarlemse uitgever Mat Schifferstein, dat in 2006 van start ging. De opzet: Nederlands meest toonaangevende sf-strip compleet uitgeven in een optimale kwaliteit, aangevuld met veel informatie welke relevant is voor het ontstaan hiervan, mag meer dan geslaagd genoemd worden. De prachtige verhalen opgezet in Oost-Indische inkt ogen alsof ze net van de tekentafel van Thé komen, waarbij strooknummeringen en de naam van opdrachtgever Toonder Studio’s geretoucheerd dan wel verwijderd zijn. Evenals ook in de voorafgaande vijftien delen al het geval was, zijn ook bewaard gebleven schetsen in potlood dan wel deels in potlood-Oost-Indische inkt in het dossier geplaatst om aldus inzicht te geven over werkwijze en gedachtegang. In dit dossier heeft de uitgever zelf de schetsten voorzien van relevante informatie; Thé staat te boek als een groot kenner van films en van de wijze waarop deze geregisseerd en vanuit diverse standpunten opgenomen zijn. Reden genoeg om zelf regelmatig in nieuwe shots een situatie te hertekenen. Striptekenaar Hans van Oudenaarden verzorgde voor deze uitgave het voorwoord dat hij beëindigt met: “Woorden zijn niet het instrument om Khing te begrijpen. Sla de bladzij om en gooi jezelf in Khings universum!” Lo Hartog van Banda De meest vooraanstaande scenarist welke de Toonder Studio’s heeft gekend, Lo Hartog van Banda (1916-2006) wordt in het dossier uitvoerig belicht. Hoewel “het grote publiek” hem wie weet kent van tv-series als ‘De Bereboot’ en ‘Ti-Ta Tovenaar’ in de jaren zeventig, of van een aantal succesvolle delen in de Lucky Luke-serie, is het juist zijn scenario-aandeel voor de Toonder Studio’s dat hem tot de groten van de stripscenaristen heeft gemaakt. Series als ‘Koning Hollewijn’, ‘Panda’, ‘Kappie’ en uiteraard ‘Heer Bommel en Tom Poes’ zouden zonder zijn bemoeienis niet zoveel succes gekend hebben. Arman & Ilva Bij het opzetten van het sf-stripverhaal eind jaren zestig namen de toekomstige makers Thé en Banda zich voor niet een reis in het heelal met een raket als uitgangspunt te nemen, maar dat wat de mens zelf op die reis doormaakte. Niet dat wat er buiten de mensen, maar binnen in hen gebeurt, moest centraal staan. Banda nam zich voor te schrijven alsof het een toneelstuk zou betreffen waarin enorm goede karakterspelers zouden spelen. Met zijn filmisch vermogen zou Thé dan in staat zijn op zijn wijze de emoties te verbeelden. De gebeurtenissen welke Van Banda aandroeg, kunnen dan ook gelden als kapstokjes waaraan de gemoedstoestanden van de personen konden worden opgehangen. Ook de naamgeving van de hoofdpersonen is interessant. Van Banda: “Arman staat voor het puur mannelijke. Is afgeleid van Adam. Ik wilde eerst Aram nemen, maar bedacht dat die naam al bestond(KS: ridderdagstrip van Piet Wijn). Ik heb hem iets zachter gemaakt, Arman, van het Franse woord amant, de minnaar. Tegenover het puur mannelijke staat het puur vrouwelijke, waarbij je aan Eva denkt. Om het wat pittiger te maken koos ik voor Ilva.” In ‘De kolonisten’ speelt zich een drama af tussen de kolonisten en de tech-a’s van het ruimteschip. Het is de controverse tussen natuur en techniek: de kolonisten willen wars van alle uitvindingen van de mens zich vestigen op een onbewoonde planeet. De techneuten lachen hen uit, waarna Arman en Ilva gaan bemiddelen. De nieuwe planeet blijkt echter ongenaakbaar. Een bijna zestien pagina’s aanhoudende storm ziet kans alle technische hulpmiddelen van de mens te verwoesten... De nevenpersonages waaronder Mec en Josha tillen dit verhaal inhoudelijk naar een hoger niveau. Aan het eind zien we Ilva een appel eten in een paradijselijke omgeving, waarna we ontegenzeggelijk aan haar naamgeving denken… Met zo’n fraaie afsluiter van de serie kan het alleen maar jammer genoemd worden, dat deze na elf jaar is voltooid..! Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen