Recensie | Tom Poes en heer Bommel, 75 jaar literaire lotgevallen

SNEEK

In 2016 was het precies vijfenzeventig jaar geleden dat Tom Poes voor het eerst in de krant stond. Het was reden om dit jaar uit te roepen tot ‘Tom Poes-jaar’.

Vele uitgaven, lezingen en tentoonstellingen over Tom Poes en zijn mecenas Heer Bommel waren dan ook het gevolg. In Museum voor het beeldverhaal ‘Strips!’ in Rotterdam loopt van 11 maart tot en met 28 mei de tentoonstelling ’75 jaar Tom Poes’, een gebeurtenis die geen enkele Marten Toonder-liefhebber aan zich voorbij mag laten gaan. Naast een zeer uitvoerig overzicht van Nederlands beroemdste stripduo in de vorm van boeken, originele tekeningen en foto’s, is er tevens een indrukwekkend boek uitgegeven onder dezelfde naam. Materiaal uit het privébezit van verzamelaars dan wel de behartigers van Marten Toonders erfgoed, de Toonder Compagnie, en het Literatuurmuseum vormt de inhoud van dit lijvige boekwerk. Rob van Eijck & Rob van der Nol: ‘Tom Poes en Heer Bommel, 75 jaar literaire lotgevallen’. Uitgave: Strips! Museum voor het beeldverhaal, Rotterdam. ISBN 978-90-826510-1-0, ingenaaide editie. ISBN 978 90 826510-2-7, gebonden editie. Van 16 maart 1941 tot en met 20 januari 1986 verschenen de verhalen van Tom Poes en Heer Bommel als dagelijkse feuilleton in diverse dagbladen. Het epos zou bestaan uit bijna twaalfduizend afleveringen, die samen honderdzevenenzeventig verhalen zouden vormen. Verhalen, die in het begin voor de jeugd gemaakt werden, maar die zich met het verstrijken der jaren richtten tot oudere lezers. Daarnaast verschenen er echter ook kinderstrips van Heer Ollie en Tom Poes zoals de weekbladstrips in kleur in ‘Donald Duck’, ‘Revue’, enzovoorts. Ook (reclame)films waarin het tweetal zou opereren en niet te vergeten de avondvullende tekenfilm ’Als je begrijpt wat ik bedoel’ uit 1983 droegen bij aan de naamsbekendheid van het tweetal. Foto’s, boekomslagen welke door Marten Toonder vervaardigd zijn, originele stroken van Tom Poes, ansichtkaarten, gefiguurzaagde personages, wandplaten en schetsen zijn geplaatst in de tijd waarin ze ontstonden. Ook studiomedewerkers van zowel toen als nu krijgen de aandacht die ze verdienen. Uitgebreid wordt er stilgestaan bij de jonge garde van de Toonder Studio’s, Henrieke Goorhuis en Tim Artz. Laatstgenoemde ontwierp ook het prachtige omslag voor dit boek: Heer Bommel en zijn jonge vriend, die van een welvoorziene dis genieten. Erg mooi zijn de uitvergrote platen van de plaatjes, die in de jaren vijftig te verzamelen waren voor een album van de Quaker Oats graanproducten, omslagen van nooit uitgebrachte boekuitgaven, en de tegenwoordig o, zo zeldzame buitenlandse Tom Poes-delen. Boeken waarvan verzamelaars hopen dat ze ooit nog eens heruitgebracht gaan worden… Natuurlijk ontbreken ook de omslagen niet van de Donald Ducks uit 1955, waarop Tom Poes en Heer Bommel prominent aanwezig zijn naast de Disney-figuren, Donald Duck en Kwik, Kwek en Kwak! Dat jaar maakten honderdduizenden lezertjes al dan niet voor het eerst kennis met de figuurtjes uit Rommeldam. Zo zijn de samenstellers erin geslaagd een heerlijk kijk-leesboek samen te stellen over de beide Toonder-karakters. Het tweetal dat dan weliswaar niet meer dagelijks in de kranten te volgen is, maar dat dank zij de bemoeienis van zowel fans, de Toonder Compagnie, en in dit geval Museum Strips! nog volop levendig is én gehouden wordt. Tom Poes, die aldus aan zijn naam kwam: in 1941 vertelde Marten Toonder aan zijn vrouw Phiny dat hij niet wist welke naam hij aan de verzonnen poes moest geven. Phiny had meteen het antwoord klaar: bij haar bakker Berkhof, waar ze zojuist enige gebakjes had gekocht, had ze een stapeltje tompoezen gezien… Zij die zich middels contributie ‘Vrienden van Strips’ mogen noemen, ontvangen een speciale, gelimiteerde editie van de hier beschreven catalogus met een afwijkend omslag en een genummerde prent! Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen