Recensie | Visuele ode aan Spanjes beroemdste dichter Federico García Lorca

SNEEK

Federico Lorca (1898-1936) en Antonio Machado (1875-1939) worden gezien als de twee grootste dichters uit de Spaanse literatuurgeschiedenis. Lorca als exponent van de generación ’27 en Machado van de generación ’98.

Lorca, die zich in de jaren twintig vooral bezighield met het schrijven van gedichten, zou zich in de jaren dertig intensief wijden aan toneel en drama. Onder het Franco-regime werd het werk van Lorca in de ban gedaan. De nationalistische aanhangers van de generaal vermoordden hem, waarschijnlijk vanwege het feit dat hij een links georiënteerd auteur was, die romantische werken schreef met een sociale ondertoon. Tobias Tak maakte een nieuwe vertaling van twintig gedichten van Lorca, die hij plaatste binnen de context van in pastelkleuren opgezette , welhaast surrealistische, pentekeningen. Een dichtbundel in stripvorm. Federico García Lorca; ‘Canciones’ getekend door Tobias Tak. Scratch Books. (HC.) ISBN 978 94 92117 519 Lorca werd op 5 juni 1898 geboren In Fuente Vaqueros nabij Granada. Vader was grootgrondbezitter, moeder onderwijzeres en tevens een begaafd pianiste. Het platteland waar hij opgroeide zou hem zijn leven lang inspireren. Hij zou uiteindelijk klassiek pianist worden en zodoende bevriend raken met Manuel de Falla, die veelal folkloristische gegevens in zijn composities verweefde. Lorca’s loopbaan in de muziek duurde niet lang. Al snel ging hij schrijven naar bepaalde vormen uit de muziek: nocturne, ballade en sonate. Hij belandde bij de Spaanse avant-garde, en zou de beroemdste dichtbundel uit de Spaanse literatuur schrijven ‘Romancero Gitana’ uit 1928. Dit was een ode aan Andalusië. Een toneelstuk ‘Mariana Pineda’ van hem kreeg decors van Salvador Dali, de kunstenaar met wie hij vier jaar lang een stormachtige relatie beleefde, tot de laatste hem afwees. In de jaren die volgden raakte Lorca depressief. Hij durfde niet openlijk voor zijn homoseksualiteit uit te komen. Als dichter voelde hij zich in een hokje als “zigeunerdichter” gestopt, een thema dat hij vaak aanhaalde. Hij verbleef in de jaren 1929 en 1930 in de Verenigde Staten waar hij de beurskrach meemaakte, een thema dat hij regelmatig zou aanhalen in latere gedichten. Terug in Spanje leidde hij een toneelgezelschap waarvan hij zowel regisseur als acteur was. Drie dagen voordat de Spaanse Burgeroorlog uitbrak, op 14 juli, verliet hij Madrid. Waarschijnlijk is Lorca op 18 augustus 1936 vermoord door nationalistische milities bij Fuente Grande. Zijn lijk is echter nooit teruggevonden! Sommigen menen dat hij vermoord is vanwege zijn seksuele geaardheid; anderen daarentegen denken dat de massale executies van het Volksfront er debet aan zijn. Tot op de dag van vandaag is Lorca’s dossier nog niet gesloten! Tobias Tak, tapdanser en illustrator Tobias Tak studeerde aan de Koninklijke Academie voor beeldende kunsten in Den Haag. Daar gaf hij aan striptekenen te ambiëren, hetgeen niet door alle docenten gewaardeerd werd… Na afronding van zijn studie ging hij werken voor cultmagazine ‘Talent’ waarna werk van hem in binnen- en buitenlandse tijdschriften gepubliceerd zou worden. Met de twintig gedichten uit ‘Canciones’, de bundel welke Federico García in 1927 bij een kleine drukkerij in Málaga publiceerde, probeert Tobias Tak het muzikale element hieruit over te brengen naar het landschap in ieders verbeelding. Deze wisselwerking tussen kunst, muziek en poëzie ontaardt in zuiver surrealisme. Spaanse volksliederen, ballades, kinder- en slaapliedjes tezamen met de lyriek van de haiku, de dichtvorm waar in drie rijmloze regels een intense natuurervaring wordt weergegeven, wisselen elkaar zodanig af dat platen tot leven komen! Echter ook de duisternis, het onbewuste, weet Tobias Tak te verbeelden alsof Jeroen Bosch en Salvador Dali hun invloed willen doen gelden in de wereld van Lorca. Ja, zelfs de wereld die de Nederlandse Stripunderground-scene , Pontiac en Typex, weet op te roepen. ‘Canciones’ in de uitvoering van Tobias Tak is een droomreis geworden in de verbeelding, een ‘Alice in wonderlandreis’ die door iedereen weer anders geïnterpreteerd zal worden. Een prentenboek voor volwassenen met daarin tekenwerk vol van het onbevangene, alsof een kind over de schouder van Tak heeft meegekeken… Een in alle opzichten schitterend uitgegeven boek, dat eveneens de Spaanse teksten bevat zonder dat dit storend overkomt. En: zoals een dichtbundel betaamt, ontbreekt het leeslint niet! Koos Schulte

Auteur

Redactie