Recensie | Machten in de strip

SNEEK

Onlangs verschenen er weer een aantal interessante stripboeken, die met elkaar gemeen hebben dat “macht” zich in diverse gradaties kan uiten.

Zo verscheen ‘Kuifje in het land van de Sovjets’ in een nieuwe uitvoering, werd deel 1 uit de nieuwe serie van ‘De Kennedy Files’ uitgebracht, en werd het enerverende leven van keizer Wilhelm II in ‘De keizer die zijn land ontvluchtte’ verbeeld. Hergé: ‘Kuifje in het land van de Sovjets’. (kleur). Casterman ISBN 978 90 303 7197 7. Na diverse illegale uitgaven en een facsimilé-uitgave voor de echte verzamelaars, werd in 1999 ‘Kuifje in het land van de Sovjets’, het debuutalbum uit 1929 van Hergé, officieel heruitgebracht . Voorop stond Kuifje, gestoken in een “Don Kozakkenpak” met op de achtergrond Het Kremlin. “Russischer” had de tekenaar het niet kunnen maken. Nu, achttien jaar later is het album in een nieuwe uitvoering andermaal feestelijk onthaald. Voorop zien we dit keer Kuifje, die in een gestolen Duitse personenauto het hazenpad kiest, waarbij een Duitse jager angstig dichtbij komt… Wat er nu precies veranderd is met de zwart-wit versie van het album uit 1990? De inkleuring waaraan twee jaar gewerkt zou zijn, extreem lang dus, mag als de trekpleister gelden. Prachtige pasteltinten in plaats van de grijze rasters van voorheen. Maar inhoudelijk? Het is bekend dat Hergé in de jaren twintig belast was met de vormgeving van een anticommunistisch blad. Voor de jeugdpagina zou hij vanaf 10 januari een stripverhaal maken over een jonge reporter, die met zijn kleine foxterriër Bobbie eropuit gestuurd wordt naar Rusland. Hij moet zelf maar eens ondervinden hoe het er daar, in de eerste decennia van de twintigste eeuw, aan toe gaat. Het gevolg is de weergave van een helse reis waarbij de Gepoe, de Russische Geheime Dienst, het voortdurend op Kuifje gemunt heeft. Omdat Hergé de Russen als halve wilden, hersenloze figuren schetst, ontstaan er slapstickachtige situaties, die tachtig jaar geleden de lezers aanspraken, maar tegenwoordig slechts Kuifje-fans zullen aanspreken. Twee zaken zijn nog het vermelden waard: Kuifje, die in het verhaal gaandeweg zijn vermaarde kuifje aangemeten krijgt en de eindpagina’s die al een stuk volwassener ogen dan de beginpagina’s. Kortom een populistische Kuifje, ingegeven door de tijd en gedachten van toen, in een verhaal dat kinderen niet meer zal aanspreken waarbij het opmerkelijk is dat de schrijffouten uit 1999 in dit album nog steeds voorkomen..! Eric Varekamp & Mick Peet: ‘De Kennedy Files 1. De man die president wilde worden’. Uitgeverij Scratch ISBN 978 94 92117 56 4 (hc) en 978 94 92117 52 6 (sc). Na de ‘Agent Orange’-avonturen, het biografische epos over Prins Bernhard, zijn het nu de wederwaardigheden over het geslacht Kennedy, welke door het duo Varekamp-Peet de komende jaren te boek geteld gaan worden. Op een wijze, die ook gehanteerd wordt door auteur Thomas Ross, het vermengen van werkelijkheid met fictie, lezen we in dit eerste deel over Joseph Kennedy Sr. een immigrantenzoon uit Boston en de stamvader van de Kennedy’s. Deze gewiekste zakenman (1888-1969)in whisky van Ierse afkomst , die fortuinen verdiende bij de drooglegging door smokkel, zou vele buitenechtelijke escapades hebben, die echter liefdevol toegedekt werden met de mantel der liefde door zijn vrouw Rose. Zij mag dan ook in de eerste plaats de opvoeder zijn van de negen kinderen, die het gezin zal tellen. In 1938 werd Joe Kennedy ambassadeur in Londen, hierheen gezonden door president Roosevelt, die hem als concurrent zag bij komende verkiezingen! Joe Kennedy probeerde Roosevelt ervan te overtuigen om De Verenigde Staten buiten deelname aan een eventuele oorlog te houden. Zodoende is hij het eens met Chamberlain, wiens motto is: “War is bad for business!” Wanneer Rose in 1938 met de kinderen de kerstdagen doorbrengt in St.Moritz, verblijft Joe in charmant gezelschap aan de stranden van Palm Beach. Hoe het verder gaat met Joe en zijn beroemde nazaten komen we in het vervolgdeel ‘Held tegen wil en dank’ aan de weet. Om te weten wie nu precies wie is in het Kennedy-epos, kent het boek een ‘hoofdrolspelers-dossier’ vol biografieën achterin en tevens een essay over Kennedy Sr. van de hand van Kennedy-kenner Nigel Hamilton. Het boek op comicformaat kent een prachtige lijnvoering en dito inkleuring, door sommigen betiteld als de “atoomstijl”. Een stripverhaal dat net even verder reikt dan de doorsnee historische strip! Hennie Vaessen: ‘De keizer die zijn land ontvluchtte’. Pelikaanpers Oosterbeek. ISBN 978 94 90000 07 3. Voorop het op grootformaat uitgegeven boek zien we keizer Friedrich Wilhelm Viktor Albert (1859-1941)met zijn “es is erreicht Schnurre” in tweevoud. Enerzijds is daar de keizer die zijn troepen inspecteert, anderzijds de oud geworden ex-keizer, die op het landgoed van Huize Doorn de eenden voert. De nu nog steeds omstreden Wilhelm II werd in 1888 tot keizer van Duitsland en koning van Pruisen gehuldigd. Hij zou er een luxueus hofleven op na gaan houden van 3500 personen, hetgeen 22 miljoen mark per jaar kostte. Na de moord op de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand in Sarajewo besloot Wilhelm II Oostenrijk te steunen toen deze in conflict kwam met Servië. Dat land wist zich op zijn beurt gesteund door Rusland, bondgenoot van Frankrijk. Door de inval van Duitsland in Frankrijk en België, geraakte de Duitse keizer ook in oorlog met Engeland. Weldra gingen ook andere staten deelnemen aan de strijd en de Eerste Wereldoorlog werd een feit, een oorlog die al met al 8,5 miljoen mensenlevens zou eisen. En: de frische fröhliche Krieg zou niet kort, maar liefst vier jaar duren..! Op 9 november 1918 kwam Wilhelm als laatste vluchteling naar Nederland, bang voor de revolutiegolf die sedert 1917 door Europa trok waarbij er een einde aan de Duitse monarchie kwam. Eerst zou hij op kasteel Amerongen van graaf Bentinck verblijven om uiteindelijk op het door hem aangekochte ‘Huize Doorn’ te gaan wonen met zijn tweede vrouw Hermine von Schönaich-Carolath. Hennie Vaessen gaf het boek tien hoofdstukken, alle vernoemd naar plaatsen welke een belangrijke rol speelden in het leven van de keizer. Hierbij valt het op dat hij niet gekozen heeft voor chronologie. Zo begint het boek in ‘Eijsden 1918’ met de keizerlijke trein, die een halt houdt bij de grens. Om in het tweede hoofdstuk het geboortejaar van de Duitse keizer te belichten: ‘Berlijn 5 september 1869’. Vervolgens ’Corfu17 augustus 1897’, ‘Amerongen 14 november 1918’,enz. Het boek kent een prachtige lay out met afwisselende pagina-indeling, die overwegend in zacht pastel is weergegeven. Hennie Vaessen heeft een fraaie lijnvoering, in een stijl die zo nu en dan licht karikaturaal aandoet, maar o, zo sprankelend is! Door de keizer her en der weer te geven, tijdens parades, afgezet tegen het opkomend fascisme in Duitsland, de aanval op Nederland op 10 mei 1940, en zijn dagelijkse doen en laten in Doorn, komt zijn leven heel overzichtelijk over. Het eind van het boek, zich afspelend in de slaapkamer: het hoofdstuk ‘Huis Doorn 1 juni 1941’ waarin we de oude keizer tegenkomen als een zieke vorst, die geroepen door de dood allerlei hallucinaties krijgt, is van een ontroerende schoonheid! Het licht relativerende einde waarbij zijn getrouwen Huize Doorn verlaten en de achterblijvers zich in een deels bosloos gebied bevinden, en zeggen: “Van bomen of bos had hij geen verstand. Hij zaagde maar wat aan,” geeft zijn leven na de Eerste Wereldoorlog in een notendop weer. Een schitterende strip van een tekenaar, die bij sommigen al bekend was van de ‘Slag om Arnhem’-stripboeken, waarover in de toekomst zeker meer! Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen