Recensie | Rommeldam, het centrum van de wereld in 'De Bommelparade'

SNEEK

In 1941 startte Marten Toonder een nieuwe strip, ‘De avonturen van Tom Poes’ geheten. De dagstrip, die aanvankelijk verscheen in ‘De Telegraaf’ zou zoveel succes kennen, dat hij na de Tweede Wereldoorlog nog jarenlang in vele kranten te volgen zou zijn.

In 1986 besloot Toonder een punt achter de fabelwereld van Tom Poes en Ollie B.Bommel en de zijnen te zetten met het 177e verhaal ‘Het einde van eindeloos’. Enkele uitzonderingen daargelaten hadden de avonturen bijna 45 jaar deel uitgemaakt van ons Nederlandse erfgoed. Zowel het tekenwerk als het taalgebruik van Toonder zijn tot vandaag de dag onverminderd populair gebleven. Nieuwe schrijvers en illustratoren dienden zich zelfs aan om de welhaast magische wereld van Toonder levendig te houden! Kende Nederland in het aanvangsjaar van Tom Poes in 1941negen miljoen ingezetenen, toen in 1986 de allerlaatste aflevering het licht zag, waren dat er vijftien miljoen. Het mag dan niet verwonderlijk heten dat met het verstrijken der jaren ook het aantal personages in de Bommelsaga drastisch is toegenomen. In 2011 werden 1200 karakters uit de Bommelsaga te boek gesteld door voormalig huisarts Paul Verhaak in ‘Bommelparade’. Nu, vijf jaar later, beleeft het boek een herdruk om als ‘De Bommelparade’ opnieuw aan een opmars te beginnen, waarbij het aantal karakters is opgelopen van tot 1400(!), hetgeen mede te danken is aan de naamsverhaspelingen van bijvoorbeeld kapitein Wal Rus, professor Prlwytzkofski, enz. Redenen genoeg om deze tweede druk eens onder de loep te nemen. Paul Verhaak: ’De Bommelparade’. Uitgeverij Cliché. ISBN 978 90 824268 6 1. Opvallende zaken aan deze tweede druk zijn het grote formaat, de kleurrijke illustratie, die het voorplat siert, en het harde kaft. De vorige editie bij de toenmalige uitgever Ton Paauw moest het in alle opzichten met minder doen! Toen Toonder Tom Poes in het tweede oorlogsjaar startte, werd de strip in Nederland nog slechts geaccepteerd als “kinderboekje”, vertelde hij in 1978. Beroemde hoofdpersonages uit dierenstrips waren op dat moment Mickey Mouse en Bruintje Beer. Om commerciële redenen had hij zodoende gekozen voor een poes, die hij snel vergezeld liet gaan door een beer uit “een andere wereld”, die gestoken was in een ruitjesjas, “omdat hij op een Amerikaan moest lijken”. Om de verhalen meer impact te geven verzon Marten Toonder een stoet van figuren uit de wereld waar Heer Bommel, de opschepperige beer, vandaan kwam. Zonder dat hij er erg in had, namen de verhalen rond Tom Poes en Heer Bommel de vorm aan van fabels. Zoals Toonder het in een lezing verwoordde: “Het dier is onze voorvader, en alles wat wij zijn, komt uit het dier voort…” Een rijk scala aan vaste personages en tegenspelers zou zich regelmatig aandienen: de boeven Bul Super en Hiep Hieper, magister Hocus Pas, kapitein Wal Rus, de louche professor Sickbock en de barse politiecommissaris Bullebas. Echter ook ambtenaar Dorknoper, Kwetal de breinbaas, psycholoog drs. Zielknijper, journalist Argus, burgemeester Dickerdack , Markies de Canteclaer en kruidenier Grootgrut , om er slechts enkelen te noemen, zouden steevast tot het decorum van de strip gaan behoren. Een “Bommelwereld”, die zich veelal in en rond het stadje Rommeldam afspeelde. Een wereld , die bovendien veranderde van kinderstrip naar volwassenenstrip. Een wereld, die diepgang en inhoud zou gaan bevatten. Alle tekeningen van 1400 karakters uit de Bommelsaga werden verzameld door Verhaak, welke van A tot Z in beeld gebracht zijn; een werk, dat gerust een levenswerk genoemd mag worden. Immers ook de buitenwereld rond Rommeldam zou nog vele personages en volkeren opleveren, die hun aandeel in de parade zouden opeisen: zij, die in de Zwarte Bergen woonachtig zijn, Zwelbasten en Labberdanen, de ingezetenen van het Donkere Bomen Bos, het zeemonster voor de kust van Gepermuiden, enz. Zo ontstond in de loop der jaren een indrukwekkende portrettengalerij voorzien van 950 illustraties en 1400 citaten, met een verwijzing naar de vindplaats in de Bommelsaga. Zowel het eerste voorkomen in de serie, uit welke aflevering de illustratie afkomstig is, en uit welke aflevering het citaat afkomstig is, wordt op heldere wijze uit de doeken gedaan. In een “Hoe dit boek te lezen” komt de lezer alle ins en outs aan de weet. Zowel als taalkunstenaar en als beeldend kunstenaar, die het verstond de juiste personages zo treffend mogelijk neer te zetten, bleek Toonder een ware meester! Als kijkboek en als encyclopedisch naslagwerk naar de personages is ‘De Bommelparade’ dan ook een heerlijk boekwerk om in te sneupen, waarbij de voorplaat van Tim Artz weer een echte eye catcher is: Heer Bommel en Tom Poes, die als een duo rattenvangers van Hamelen de hele Rommeldamse goegemeente en zij van buiten achter zich aan krijgen… Let wel: alle karakters uit dit boek zijn afkomstig uit de dagstripverhalen. Personages uit bijvoorbeeld de weekstrips, zoals de ballonstrips uit de ‘Donald Duck’, die momenteel ook weer herdrukt worden door uitgever dezes, komen we in dit kloeke boekwerk niet tegen. Er bestaat ook een zeer gelimiteerde luxe editie van dit boek voor diegenen, die dit boek als een nog exclusiever exemplaar in hun boekenkast willen zien staan. Koos Schulte

Auteur

Brenda van Olphen